Sidar isimli genç, yıkıldıktan sonra, içindeki 267 cenazesi çalınan Garzan Mezarlığı’nın 12 yıl önceki halini çektiği 11 fotoğraf karesi ile ölümsüzleştirdi
Ağustos 2013’te gerilla ve halkın ortak emeğiyle kurulan, Bedlîs’in Xerzan Bölgesi’nde bulunan Oleka Jor Köyü civarındaki Garzan Mezarlık alanında sadece mezar yerleri değil; cami, taziye evi, toplanma alanları ve akademi binası gibi yapılarda inşa edildi. Mezarlığa 1990 ile 2010 yılları arasında farklı bölgelerde çıkan çatışmalarda yaşamını yitiren 267 gerillanın cenazesi defnedildi.
Mezarlık alanı ve inşa edilen tüm yapılar, Aralık 2017’deki asker ve korucu saldırıları sonucu tamamen yıkıldı. Bombalanan ve iş makineleriyle girilen mezarlık içerisinde defnedilen 267 cenaze ise ailelerinden habersiz alınıp İstanbul Kilyos’ta kaldırımların altına konuldu. Bugüne kadar aileler cenazelerden sadece 30’nuna yakınını aldı, geri kalan cenazeler ise halen kaldırım altında duruyor.
Bölgede bulunan birçok köy gibi Korcan, Oleka Jor, Oleka Jêr ve diğer birçok köy 90’lı yıllarda başlayan şiddetli çatışmalardan sonra “güvenlik” gerekçesiyle boşaltıldı. Devlet tarafından topraklarından zorla göçertilen yurttaşlar, Türkiye metropollerine yerleşti. Yurttaşlar gittikleri kentlerde yeni bir yaşam inşa ederken, kendi dilinden, kültüründen ve yurtseverlik duygusundan da ödün vermedi.
11 fotoğraf karesiyle mezarlığı ölümsüzleştirdi
Koruculuk dayatmasını kabul etmeyen Sidar’ın ailesi 90’larda göç eden ailelerden. 2000’lerde ise köye yerleşip yıkılan evlerini yeniden inşa ettiler. Köyleri olan Korcan’da ailesiyle yaşayan Sidar, bölgede yaşanan olaylara tanıklık etti. 2013 yılında inşa edilen mezarlığı sık sık ziyaret eden Sidar, tüm yapım aşamalarını gözlemledi. Sidar’ı köyde kaldığı süre boyunca içerisinde bulunduğu ortam ve tanıklık ettiği gerilla yaşamı derinden etkiledi.
Sidar, 2014 yılında elinde telefonuyla mezarlığa giderek, 11 fotoğraf karesi çekti. Mezarlığın girişini, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın posterinin asılı olduğu giriş kapısını, mezarlığın sıvalı istinat duvarını, “Goristana Şehîden Xerzanê” tabelasını, toprağına birer çiçek konulmuş mezarları, mezarlığın aşağısına kurulan çadırı ve henüz mezar taşları dikilmemiş tüm mezarları fotoğrafladı. Garzan Mezarlığı’nın yıkılmadan önceki halini çektiği fotoğraflarla ölümsüzleştiren Sidar, geriye bir hafıza bıraktı. Sidar, söz konusu 11 fotoğraf karesini çektikten 4-5 ay sonra da gerilla saflarına katıldı.
2014 yılında Sidar’ın çektiği fotoğraf kareleri ile mezarlığın son hali arasında dağlar kadar fark var. Sidar’ın çektiği fotoğraflar olmazsa ya da mezar yerlerini bilen bir köylü yol göstermezse Oleka Jor Köyün’de 267 gerillanın olduğu mezarlığın yerini bulmak epey zor.
Haber: Dilgeş Ruvanas\MA
