Irak Baas rejiminin Kürt halkına yönelik asimilasyon politikalarına karşı yürütülen mücadelenin sembol isimlerinden Leyla Qasim’ın idamının üzerinden 52 yıl geçti
Kürdistan’da uygulanan baskı ve asimilasyon politikalarına dikkat çekmek için 1974 yılında uçak kaçırma girişiminde bulunan Kürt kadın devrimci Leyla Qasim, 4 arkadaşı ile birlikte 52 önce Irak Baas rejimi tarafından idam edildi.
Kürt mücadelesinde idam edilen ilk kadın olan Leyla Qasim, 1952 yılında Federe Kürdistan Bölgesi’nin Kerkük kentine bağlı Xaneqîn’in Bamili köyünde dünyaya geldi. Yoksul bir çiftçi ailenin üçüncü çocuğu olan Leyla Qasim, dört kardeşiyle birlikte çocukluk yıllarını ailesinin yanında geçirdi. Annesi Kanî, pratik yaşam bilgilerini çocuklarına aktararak, Leyla’nın entelektüel ve karakter gelişimine erken yaşlarda katkıda bulundu.
Kürt halkının özgürlüğü için mücadeleye katıldı
Daha dört yaşındayken ailesiyle birlikte Hewlêr’e taşınan Leyla Qasim, eğitim hayatına burada devam etti. 1971’de Bağdat Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’ne girerek akademik yaşamını sürdüren Leyla Qasim, Kürt halkının hakları ve özgürlüğü için mücadeleye katıldı. Bu dönemde Kürdistan Öğrenciler Birliği ve Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) saflarında aktif olarak örgütlenme faaliyetlerinde bulundu. 1960’lı yılların sonlarında Baas rejiminin yükselişiyle birlikte Kürtlere yönelik sistematik asimilasyon politikaları Leyla Qasim’in bilinç dünyasında derin bir rahatsızlık yarattı. Rejim tarafından uygulamaya sokulan zulüm Leyla Qasim’ın mücadeleye daha sıkı sarılmasına neden oldu.
‘Benim ölümümle binlerce Kürt uyanacak’
Bu süreçte “Kürtler sadece köylerde ve dağlarda başkaldırabilir. Kadınlar erkeklerin işine karışamaz ve devrimci çalışmalarda yer alamaz. Kadınların çalışmaları erkeklerinkinden farklıdır” söylemine karşı öğrenci mücadelesinde daha aktif yer alma kararı aldı. Bağdat’a çalışmalarını yoğunlaştıran Leyla Qasim, Cewad Hemewendi, Neriman Fuad Mesti, Hesen Hemereşid ve Azad Sileman Miran adındaki 4 arkadaşıyla birlikte 24 Nisan 1974 tarihinde Baas rejiminin Kürt halkına yönelik saldırılarına karşı uçak kaçırma eylemi planladı. Eylemin fark edilmesiyle Leyla Qasim ve arkadaşları yakalandı. Cezaevinde yoğun işkenceye maruz kalan Leyla Qasim ve arkadaşları, buna rağmen tek bir kelime etmedi. Leyla Qasim, işkencecilere “Beni öldürün fakat şu gerçeği de bilin ki benim öldürülmemle binlerce Kürt uyanacak” diyerek, teslim olmayı reddetti.
‘Saçlarımı özgür Kürdistan’ın rüzgarlarına savurun’
Ailesine idam edileceği haberi verildi. Ferah adında bir Kürt tutukluyu görme gerekçesiyle Ebu Greyb Cezaevi’ne giden annesi ve kardeşi Leyla Qasim ile görüşme fırsatı yakaladı. İdam edilmeden önce annesi ve kardeşiyle kısa bir görüşme fırsatı bulan Leyla Qasim, onlara,”Makas ve yöresel kıyafetlerimi unutmayın” der. Bu talebi karşısında şaşkın olan anne ve kardeşine, “Saçımdan bir tutam kesin, Kürdistan özgürleştiğinde saçlarımı özgür Kürdistan rüzgarlarına savurun. Yöresel kıyafetlerimde o gün içindir. O gün Kürdistan gelini olacağım” diye belirttir.
Leyla Qasim 12 Mayıs 1974’te dört arkadaşıyla birlikte sabah saat 07.00’de idam edilir. Leyla Qasim’ın cenazesi Necef Mezarlığı’na defnedildi.
Leyla’nın mücadelesi yaşatıldı
Leyla Qasim’ın mücadele anlayışı, sadece politik bir duruş değil, Kürt kimliğinin ve kadın onurunun savunulması anlamını taşıyordu. Direnişi, Kürt kadınların tarihsel mücadelesinde bir dönüm noktası oldu. Onun cesareti, halkın hafızasında sönmeyen bir ateş yaktı. Binlerce Kürt aile, çocuklarına “Leyla” adını vererek ismini ve mücadelesini yaşattı. Kadınlar, onun mirasından ilham alarak direniş saflarında yer alırken, Leyla Qasim özgürlük mücadelesinin yaşayan sembolü haline geldi. Darağacında boyun eğmeyen bir kadının öyküsü, Kürt halkının hafızasında yeniden yankılanıyor.
Haber: Zeynep Durgut / MA
