TV dizileri ve programlarında kadınlara biçilen geleneksel rollerin yeniden üretildiğine dikkat çeken yönetmen Şükran Demir, erkek karakterlerin psikolojik ve fiziksel şiddetinin aşk, kıskançlık ve sevgi üzerinden meşrulaştırıldığını söyledi
Hükümetin 2025 yılında başlattığı 10 yıllık “Aile Yılı” ilanı ile birlikte her alanda doğum ve evlilik propagandaları yapılmaya başlandı. Televizyon programları, diziler ve filmlerde evlilik ve annelik idealize edilirken, kadınlara biçilen geleneksel roller yeniden üretilmeye başlandı. Dizilerde şiddetin de önemli bir yer tuttuğu görülürken, yapımların yüzde 86’sında şiddet unsuruna yer verildi. Kadını pasifleştiren, kadına yönelik şiddeti görünmezleştiren ve erkek egemen aile modelini normalleştiren propaganda giderek güçlendi.
2025’te “Aile Yılı” kapsamında öne çıkan “evlilik” ve “annelik” söylemlerinin arka planında ise televizyon ekranlarında yıllardır süregelen kadın temsili ve şiddet içerikleri dikkat çekiyor.
BAREM Araştırma’nın 2014-2024 yılları arasında yayınlanan 94 televizyon dizisini inceleyen çalışması, ekranlarda şiddetin yaygın biçimde yer aldığını ortaya koydu. Araştırmaya göre dizilerin yüzde 86’sında kadına yönelik şiddet sahneleri bulunuyor. Dizilerin tamamında fiziksel ve ekonomik şiddet görülürken, yüzde 97’sinde psikolojik şiddet ve yüzde 34’ünde cinsel şiddet yer alıyor. Kadına yönelik şiddete ise dizilerin yüzde 86’sında yer veriliyor.
“Aile Yılı” propagandalarının televizyonlara yansımasını Kadın Zamanı Derneği yöneticilerinden yönetmen Şükran Demir Mezopotamya Ajansı’na (MA) değerlendirdi.
Yapımlarda işlenen kadın konumunun toplumun kadından beklentisinin bir yansıması olduğunu belirten Şükran Demir, şunları söyledi:
“Hükümetin bir nüfus politikası var ve bu politika, kadınları doğurganlık ve çocuk ile ilişkilendiriyor. Kadın iş hayatına bir türlü geçiş yapamıyorken, erkek ev-iş arasında yaşam sürüyor. Çocuğun ve evin bakım yükü dolayısıyla kadına kalmış oluyor. Bu politikalar doğrultusunda dizi ve filmlerde önümüze sık sık bir aile tablosu çıkarılıyor. Aileyi güçlendirmeye çalışarak ya da ‘Ailem Güvende’ meselesi gündeme alınarak, toplumun bazı gerçeklikleri görünmez kılınıyor. Toplumun beklentileri şekillendirilmeye çalışılıyor.”
Şiddet meşrulaşıyor
Erkek karakterlerin psikolojik ya da fiziksel şiddet uygulamasına rağmen kadın karakterler tarafından “paylaşılamayan erkek” olarak yansıtılmasına da değinen Şükran Demir, şöyle devam etti:
“Aşka, sevgiye ya da bizim hayatımızda olumlu olarak yaşadığımız duygulara yönelik ele alınan ve bu duygularla ilişkilendirilen bir yerden işleniyor. Bir kadın aşıksa ve seviyorsa o erkeğin şiddetini göremeyecek konuma getiriliyor. Ve psikolojik baskı, kıskançlık, kontrol etme durumları şiddet olarak tanımlanmayıp olması gereken bir şey gibi yansıtılıyor.”
Bu tarz yapımları sadece yetişkinlerin değil, çocuklar ve gençlerin de izlediğini kaydeden Şükran Demir, toplumun bu noktada şekillenmeye başladığını belirtti.
‘Erkek çocuk statü göstergesi oluyor’
Televizyon yapımlarında erkek çocuk doğurmanın bir statü göstergesi olarak yansıtılmasını değerlendiren Şükran Demir, şu ifadeleri kullandı:
“Toplumda aslında çok sık karşılaştığımız bir durum. Burada, kadınları, toplumun devamı, sürekliliği, nüfusun artışı ile bağlantılı olarak sürekli doğum ile ilişkilendirilme meselesi var. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini ya da toplumsal cinsel rollerini göz ardı etmemek gerekiyor. Erkek çocuğun önceliklendirilmesi ya da görünür kılınması ve erkek çocuk doğuran kadının da bununla bağlanılması toplumsal cinsiyet kodlarından bağımsız değildir.”
Aile politikası kadınların sıkıştırıldığı ve şiddeti olağanlaştıran bir gerçeklik taşıdığını söyleyen Şükran Demir, “Kadınların ekonomik zorluk ya da diğer zorluklarını yansıtmayan film ya da diziler hayatın gerçekliği ile ele alınmalı. Ekonomik ve eğitim politikalarını düzeltmeden toplumda iyi olanı yaratamazsınız” diye konuştu.
HABER MERKEZİ
