İnsan hakları savunucuları yaptıkları açıklamada, İran’da 2026 yılının ilk altı ayında en az 9 kadının idam edildiği, 5 binden fazla kadın gözaltına alındığı ve 45 kadının katledildiğini açıkladı
İnsan hakları kuruluşları, İran’daki hak ihlallerine dair yeni bir rapor yayımladı. Yılın ilk yarısında kadınlara yönelik hak ihlallerinin arttığı belirtilen raporda, altı ayda en az 9 kadının idam edildiği kaydedildi. İdamların ise, Doğu Azerbaycan, İsfahan, Kazvin, Zencan ve Erdebil’deki cezaevlerinde olduğu aktarıldı. Raporda, özellikle adil yargılanma süreçlerine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde kadınlara yönelik idam cezalarının uygulanmasının ciddi kaygılara neden olduğu belirtildi.
Yargı baskısına dikkat çekilen raporda, yılın ilk altı ayında 46 kadın aktivistin idam, hapis, kırbaç ve ertelenmiş hapis cezalarıyla karşı karşıya kaldığı ifade edildi. Meryem Hedavend, Erguvan Fellahi, Mehnaz Çeharduli ve Bita Hemmeti hakkında idam kararı verildiği belirtilen raporda, Bita Hemmeti hakkındaki idam kararının temyiz aşamasında bozulduğu ve dosyanın yeniden görülmeyi beklediği aktarıldı. Rapora göre, söz konusu kadınlardan üçünün Ocak ayındaki protestolar sırasında gözaltına alınan kişiler arasında bulunduğu ve Tahran Devrim Mahkemesi’nin 15 ve 26’ncı şubeleri tarafından idama mahkum edildikleri kaydedildi.
Yanı sıra 44 kadın aktiviste toplam 211 yıl 5 ay hapis cezası verildiği, üç kadın hakkında toplam 179 kırbaç cezası, dört kadın hakkında ise toplam 14 yıl ertelenmiş hapis kararı alındığının altı çizildi.
5 Binden fazla kadın gözaltına alındı
Raporda, yılın ilk yarısında 5 binden fazla kadının gözaltına alındığı ancak internet kısıtlamaları, güvenlik koşulları, protestolar, İran, İsrail ile ABD arasında yaşanan 40 günlük savaş nedeniyle yalnızca 368 kişinin kimliğinin doğrulanabildiği ifade edildi. Kimliği belirlenen gözaltındaki kadınlar arasında 70 Kürt, 50 Lor, 29 Bahai, 19 Gilek, 12 Beluc, 11 Azeri, 6 üniversite öğrencisi ve 3 öğretmenin bulunduğu belirtildi. Ayrıca en az 23 kız çocuğunun da gözaltına alındığı ve kimliklerinin tespit edildiği aktarıldı. İnsan hakları örgütleri, gerçek gözaltı sayısının açıklanan rakamların üzerinde olabileceğine dikkati çekti.
En az 45 kadın katledildi
Rapora göre, yılın ilk altı ayında İran genelinde en az 45 kadın katledildi. Katliamların beşinin “namus” gerekçesiyle işlendiği, çocuk yaşta evlendirilen iki kadının ise evli oldukları erkekler tarafından katledildiği belirtildi. Kadın katliamlarında en yaygın nedenin 27 vakayla aile içi anlaşmazlıklar olduğu ifade edilirken, en fazla vakanın 16 katliamla Tahran’da görüldüğü, Siistan ve Belucistan’da 6, Fars eyaletinde ise 4 kadın katliamının kaydedildiği bildirildi. Raporda, faillerin büyük bölümünün eş, eski eş, baba, kardeş veya diğer aile bireylerinden oluştuğu belirtilerek, bunun aile içi ve yapısal şiddetin sürdüğünü gösterdiği değerlendirildi.
Protestolarda kadın ölümleri
Raporda ayrıca, İran’ın eski dini liderinin ölümünün ardından düzenlenen protestolar sırasında rejim güçlerinin açtığı ateş sonucu Ahu Kalenderi ile Faize Afşari’nin yaşamını yitirdiği belirtilerek, bu olaylar “devlet kaynaklı ölüm” olarak kaydedildi. Öte yandan Ocak ayında düzenlenen protestolarda en az 250 kadının polis ve askerlerin açtığı ateş sonucu hayatını kaybettiği, bunlardan 206’sının kimliğinin belirlendiği ifade edildi.
Yaşamını yitirenler arasında en az 25 kız çocuğunun bulunduğu, bunlardan 19’unun kimliğinin tespit edildiği aktarıldı. Rapora göre, protestolarda en fazla kadın ölümü Tahran, İsfahan, Elburz, Gilan ve Razavi Horasan eyaletlerinde yaşandı. Hayatını kaybedenler arasında 22 üniversite öğrencisi, 2 öğretmen ile 7 doktor, hemşire ve sağlık çalışanının da bulunduğu belirtildi.
Çağrı
Raporda, kadınlara yönelik gözaltılar, ağır mahkeme kararları, idamlar ve artan şiddetin, kadınların kamusal yaşamdaki varlığını sınırlandırmaya yönelik sistematik politikaların bir parçası olduğu vurgulandı. Hak savunucuları, uluslararası toplumu İran’daki kadın hakları ihlallerine karşı daha etkin tutum almaya çağırdı.
DIŞ HABERLER
