Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı hakkında değerlendirme yapan Sezgin Tanrıkulu, ‘Vedat Aydın dosyası bu sürecin başlangıç noktası olmalı’ dedi
Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in çelişkili açıklamalarıyla birlikte ilk günden tartışmaların odağına yerleşti. Akın Gürlek’in 21 Nisan’da “tüm dosyaların yeniden inceleneceği” yönünde verdiği mesajdan kısa bir süre sonra “bazı dosyalar” açıklaması, hangi dosyaların, hangi ölçütlere göre ele alınacağı ve faili meçhul dosyalar konusunda atılan adımın gerçek bir yüzleşme mi yoksa sınırlı ve seçici bir inceleme mi olacağı sorularını beraberinde getirdi.
Konuya ilişkin daha önce Bakan Gürlek’in yanıtlaması istemiyle Meclis’e soru önergesi veren Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkan Yardımcısı ve Amed Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, değerlendirmelerde bulundu.
Sezgin Tanrıkulu, söz konusu girişimin önemli olmakla birlikte hangi dosyaların neye göre ele alınacağının belirsizliğine dikkat çekerek, sürecin gerçek bir yüzleşme iradesi taşıyıp taşımadığının önümüzdeki dönemde ortaya çıkacağını söyledi. Sezgin Tanrıkulu, başkanlığın kurulmasının önemli olduğunu ve böylesi bir daire başkanlığının ilk defa kurulduğunu belirtti.
‘Siyasi meşruluk için yapılıyorsa aydınlatan bir çizgi olmaz’
Daire başkanlığının 1980 ve 1990’lı yıllar arasında insanlığa karşı suç oluşturan ihlallerin araştırılmasına yol açması durumunda önemli olacağını belirten Sezgin Tanrıkulu, “Fakat ben şunu ifade edeyim; Faili meçhul cinayetler ve zorla kaybedilmeler insanlığa karşı yapılan en ağır suçlardandır. En ağır insan hakları ihlalleridir. Dolayısıyla Adalet ve Kalkınma Partisi’nin böyle bir siyasi iradesinin olması bana göre bu ortamda çok gerçekçi değil. Çünkü en ağır insan hakları ihlallerine şu anda imza atan bir iktidardan bahsediyoruz. Eğer kendilerine bir siyasi meşruluk kazandırmak amacıyla bunu yapıyorlarsa, (geçmişte olduğu gibi) yine bunun üzerinden bir siyasi meşruluk yaratmaya çalışıyorlarsa, gerçek anlamda bizim bildiğimiz faili meçhul cinayetleri aydınlatan bir çalışma ve çizgi olmaz” dedi.
‘Dosyalar zaman aşımıyla ortadan kaldırıldı’
Gülistan Doku soruşturmasında açığa çıkan belgelerle beraber AKP iktidarı döneminde devlet ilişkilerinin kötü kullanıldığını ve 6 yıllık ısrarın ardından yeni bir aşamaya geçen soruşturmanın bunun örneği olduğunu belirten Sezgin Tanrıkulu, “Bir adli olayda bile bunlar yaşandı, yaşanıyor. Oysa 90’lı 80’li yıllarda bizzat derin devletin kararıyla gerçekleşen failli meçhul cinayetler var. O zaman Adalet ve Kalkınma Partisi de yoktu. Ancak AKP döneminde bunların üzerine gidilmedi. Bu olayların üzerine gidilmediği gibi açılan dosyalar da zaman aşımıyla ortadan kaldırıldı. O nedenle bu çıkış bir siyasi iradeyi gerçekten de bir temizlenmeyi ve aydınlanmayı işaret eden bir tablo mudur? Onu önümüzdeki günlerde daha iyi göreceğiz. Çünkü yani içinden geçtiğimiz süreç bakımından da, Meclis’in hazırladığı raporda geçmişte yaşanan bu ağır travmaların üzerine gidilecek mekanizmaların kurulması noktasında hükümete bir görev verildi. Bu raporun altında Meclis’te grubu olan siyasi partilerin imzası da var” diye belirtti.
‘Faili meçhul cinayetleri arasında nasıl bir sınıflandırma yapacaklar?’
Akın Gürlek’in Meclis resepsiyonunda gazetecilerin sorusuna verdiği cevaba ilişkin de konuşan Tanrıkulu, bu açıklamanın daha yolun başında soru işaretlerine neden olduğunu söyledi. Akın Gürlek’in yanıtlarını tekrardan hatırlatan Sezgin Tanrıkulu, “Adalet Bakanı ısrarla bunu vurguladı. Yani faili meçhul cinayetleri arasında nasıl bir sınıflandırma yapacaklar? Neye göre ve neyin üzerine gidecekler? Bizzat bakanın kendisi bu konuda daha ilk başta soru işaretlerine yol açtı. Kendisi bizzat yargı görevi yaparken siyasetten önce birçok ağır insan hakları ihlallerine imza atmış bir yargı mensubuydu. Bu nedenle önümüzdeki süreç aynı zamanda bunu test edebileceğimiz bir dönem olacak” diye konuştu.
‘Geçmişle yüzleşme iradesi var mı?’
Faili meçhul cinayetlerin ve zorla kaybedilmelerin soruşturulması noktasında hem Türkiye’de hem de dünyada mevcut standartların belli olduğunu söyleyen Sezgin Tanrıkulu, bu konuda sivil toplum örgütlerinin önemli çalışmaları ve raporlarının olduğunu kaydetti. Sezgin Tanrıkulu, “İnsan Hakları Derneği’nin (İHD), Türkiye İnsan Hakları Vakfı’nın (TİHV), baroların, Diyarbakır Barosu’nun özellikle yaptığı önemli çalışmalar ve tespitler vardır. Bunlardan yardım isteyecek misiniz? İşbirliği yapacak mısınız? Şunu ifade edeyim; Faili meçhul cinayetler, zorla kaybedilmeler, o döneme ait ağır insan hakları ihlalleri ki bunlar; yerleşkelerin boşaltılması ve yakılması gibi olaylar ve benzer birçok olay var. Yine kitlesel ve kolektif bir iradeyle gerçekleşmiş büyük eylemler var. Dolayısıyla bunlara bir bütün olarak bakıp gerçek anlamıyla Kürt meselesinin çözümü açısından hakikate ulaşma noktası ve geçmişle yüzleşme iradesi var mı yok mu? Bunların hepsini test edeceğiz ve bunlar çok zor şeyler değildir” ifadelerini kullandı.
‘Failler korundu yargı önüne çıkarılmadı’
Tahir Elçi örneğini veren Sezgin Tanrıkulu, benzer şekilde kamuoyunda tartışma yaratan diğer şüpheli ölüm ve kayıp dosyalarının da etkin biçimde soruşturulması gerektiğini vurguladı. Sezgin Tanrıkulu, “Yine Gülistan Doku, Rojin Kabaiş, Giresun’da öldürülen genç çocuk veya Elazığ’da öldürülen yabancı uyruklu bir kadının katledilmesi gibi cinayetler tabii ki önemlidir. Çünkü bunlar siyasetçilerin bir vesileyle dahil olduğu düşünülen cinayetlerdir. Rabia Naz cinayeti yine aynı şekilde bu dosyalara örnektir. Dolayısıyla bunların üzerine gidilmesi hususu çok önemlidir ama asıl mesele 80’li 90’lı yıllarda, 2000’li yılların başında gerçekleşen ağır ihlallerdir. Mesela 2000’li yılların başında Silopi kayıtlarıyla ilgili olarak ne yapacaksınız? Serdar Tanış ve Ebubekir Deniz ile ilgili olarak veya Vedat Aydın faili meçhullerin ilkidir. Evinden alınmıştır, alanlar bellidir. Ancak failler korunmuş, yargı önüne çıkarılmamıştır. Öncelikle Vedat Aydın’dan başlayın” dedi.
Amed Barosu olarak yaptıkları şikâyetler olduğunu, müdahaleler ve verdikleri suç duyurularının olduğunu belirten Sezgin Tanrıkulu, söz konusu cinayetlere ilişkin yapılan başvuruların hiçbirisine işlem yapılmadığını söyledi. AKP iktidarı döneminde söz konusu dosyaların zaman aşımına girmemesi için açılan dosyaların olduğuna dikkat çeken Sezgin Tanrıkulu, ” AKP iktidarı, bu sanıkları korumak için bütün bu dosyaları suçun işlendiği yerlerdeki mahkemelerden aldı. Mesela Lice dosyası İzmir’e gönderildi. İzmir’de sanıklar korundu ve beraat ettiler. Yine kuyu davası Adıyaman’a gönderildi. Yine Muş’tan alınan bir dava Kırklareli’ye gönderildi. JİTEM Ana dosyası Diyarbakır’dan alındı, Ankara’ya gönderildi. Kulp’ta gerçekleşen faili meçhul cinayetler dosyasında yargılanan komutanların dosyası Diyarbakır’dan alındı. Aynı zamanda Yüksekova çetesinin dosyası Yüksekova’da hatta Hakkari’de görülmedi. Samsun’a, Çorum’a ve Eskişehir’e gönderildi. Neden bulundukları yerlerden gönderildi; Kamuoyunun ilgisinden uzak tutulsun ve mağdur yakınları davalara gidemesin, sanıklar korunsun diye yapıldı. Bunların tamamı bu yakın zamanda yapıldı. Bu iktidar döneminde yapıldı. Hani biz AKP’ye şunu söylüyorduk; Evet, sizin döneminizde yapılmadı bu cinayetler. Sizin döneminizde yapılanlar da var. Ancak siz bunları korudunuz. Çünkü bu davaların bulundukları yerlerden başka illere götürülmesi sonuçta bir siyasi karardır, yargı kararı değildir” diye konuştu.
‘Meclis’te bulunan raporlara baksınlar’
90’lı ve 2000’li yıllarda Meclis’in önemli komisyon çalışmalarına imza attığını ve bunlardan bir tanesinin ise faili meçhul siyasal cinayetlerin araştırması noktasında kurulan komisyon olduğunu söyleyen Sezgin Tanrıkulu, devamla şunları söyledi:
“Bu komisyonun raporu halen parlamentoda duruyor. Fakat gereği yerine getirilmemiştir. Ben buradan ifade ediyorum; Adalet Bakanlığı ilk önce bu raporu alsın. 90’lı yıllarda gerçekleşen faili meçhul cinayetler konusunda Meclis ne söylemiş ve bugüne kadar neler yapılmamış? O rapordan O rapordan başlasın. İkinci olarak yine Meclis’in Susurluk Komisyonu var. Susurluk Komisyonu’nun ortaya çıkardığı bir rapor var. O raporda çok önemli tespitler, değerlendirmeler ve yasama organının, yürütme organının, yargının atması gereken adımlar konusunda önemli tespitler var. İkinci olarak bunu alsın, bu çerçeveden ilerlesin.
Üçüncü olarak zorla boşaltan yerleşim yerlerine ilişkin parlamentoda kurulan komisyonun raporu var. O raporda da çok önemli tespitler ve değerlendirmeler var. Zorla boşaltılan yerlerde sadece Mülkiyet hakkı ihlali gerçekleşmemiş. Aynı zamanda doğa tahrip edilmiş, bununla beraber cinayetler gerçekleşmiş. Biz Kayseri ve Bolu Tugaylarının Kulp’ta, Lice’de özellikle bu bölgelerde Lice’de yani bu köyleri boşaltılırken hangi cinayetlere imza attığını, kaç kişinin o dönemde kaybedildiğini biliyoruz. Bunların birçoğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına yansıdı. O raporda buna ilişkin tespitler ve değerlendirmeler var.”
‘AKP’de faillerin üzerine gerçekten bir siyasi irade olarak gidilme durumu yok’
Bugüne kadar yapılan tespit ve değerlendirmelerin yerine getirilmediğini ifade eden Sezgin Tanrıkulu, “Bunu da şeffaf bir şekilde kamuoyuyla paylaşsınlar. Bir işlem daha yapsınlar. Kendilerine öneriyorum; AİHM kararlarında sorumluluğuna dikkat çekilen valiler, emniyet müdürleri, güvenlik mensupları ve yargı mensuplarını alsınlar, listelesinler ve işleme başlasınlar. Çünkü bu kişiler hakkında mahkeme kararı var. AİHM’in Ankara Adliyesinde gerçekleştirdiği olgu saptama duruşmaları var. O olgu saptama duruşmalarında çok önemli bilgilere ve belgelere ulaşılmış faili meçhul cinayetler konusunda. Sayın Erdoğan, Dolmabahçe’de, Cumartesi Anneleri ile görüştü. Berfo Ana’ya söz verdi. Herkesin gözü önünde söz verdi ve ‘bu cinayetleri aydınlatacağız oğlunuzun katillerini de bulacağız’ dedi. Ne oldu? Berfo Ana öldü ama Ahı da onların üzerinde. O zaman da görüşmüşlerdi. Tabii ki görüşsünler, bir kez daha görüşsünler, görüşmeleri lazım. Ama şu anda AKP’de faillerin üzerine gerçekten bir siyasi irade olarak gidilme durumu yok” dedi.
Haber: Ömer Güngör \ MA
