Qoser’in Emrud köyünde 1990’lı yıllarda 7 PKK’linin defnedildiği toplu mezarı ilk kez görüntülendi
Mêrdîn’in Qoser (Kızıltepe) ilçesine bağlı Emrud köyü 1990’larda savaşın derinleştiği noktalardan biri oldu. Çiyayê Mazî (Mazı Dağları), Girê Şêra ve Bagok (Bloka-Uzunkaya) dağlarıyla çevirili olan Emrud, 1993’te yaşanan şiddetli çatışmalardan sonra devlet tarafından boşaltılıp yakıldı.
1990’lı yıllarda köy civarında ve kırsalında PKK gerillaları ile asker-korucular arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Emrud’un 4-5 kilometre yukarısında bulunan ve bölge halkının Bloka (Bagok Dağı silsilesinde) dediği dağda da 1990’da başlayan çatışma hali 2000’lere kadar devam etti. Hem askerler hem de PKK gerillaları yaşamını yitirdi. Söz konusu 1990’lı yıllardaki çatışma süreci olunca yaşamını yitiren PKK’lilerin bir kısmı “kimsesiz” mezarlara defnedildi.
Yaşanan bir çatışmada yaşamını yitiren PKK’lilerin cenazeleri çevre köylerde yaşayan yurttaşlar tarafından defnedildi. Cenazeleri yıkayamayan ayrı ayrı kabirlere defnedemeyen köylüler toplu bir şekilde gömmek zorunda kaldı. Baskılardan kaynaklı bu mezarlara dair her hangi bir yere bildirimde de bulunulmadı.
Çatışmalı sürecin ve köyün boşaltılmasının tanığı olan 57 yaşındaki Necmeddin Demir, cenazelerin defnedildiği alanın ilk kez görüntülenmesi için Mezopotamya Ajansı’na rehberlik etti. Engebeli, zorlu iki saati bulan bir yürüyüşün ardından toplu mezarın da yer aldığı dağın zirvesine ulaşıldı. Köylüler tarafından defnedilen meşe ağaçlarının olduğu yaklaşık bir dönümlük alanın tam ortasında etrafı taşlarla çevrili bir daire şeklinde bir mezar oluşturulmuş.
Mezarın başında o süreçte yaşananları anlatan Necmeddin Demir, Bloka Dağı’nda yıllarıdır içlerinde sakladıkları ve dile getiremedikleri saklı mezarların yıllardır çocuklarının cenazelerini arayan anneler için bir umut olabileceğini ifade etti.
Toplu mezarda 7 PKK’liye ait cenazelerin olduğunu belirten Necmeddin Demir, “Canı yanan anneler ve babalar gerekli yerlere başvuru yapsınlar. İnsan Hakları Derneği (İHD) ve MEBYA-DER’in savcılık nezdinde girişimlere başlayıp kazı için savcılığa başvurmalarını istiyoruz. Bu mezarları açalım ve sahip çıkalım” çağrısı yaptı.
Başka mezarlar da var
“Bu mezarı bir kum tepesi sanıyoruz ama burada 7 cenaze var” diyen Necmeddin Demir, “Burası Qoser’e bağlı Bloka dağlarıdır. Dağ, Mazi Dağı’nın ve Qoser’in arasında kalıyor. Bu cenazeler o dönem bazı köylüler tarafından buraya getirilip buraya getirip kıyafetleriyle defnedildi. 7 cenaze 1 mezardadır. Yıkanmadan ve kıyafetleri ile beraber defnedildi” diye belirtti.
Necmeddin Demir, köy içinde 2014 yılında fark ettikleri ancak kendilerinin defnetmediği bir mezarın daha bulunduğunu aktardı. Demir, mezardaki cenaze sayısına dair net bilginin olmadığını ekledi.
Haber: Dilgeş Ruvanas \ MA
