DEM Parti Okulu Eşsözcüsü Doğan Erbaş, komisyon raporuna ilişkin tartışmaları değerlendirerek sürecin uzun vadeli olduğunu ve olası yasal düzenlemelerin zamanlamasının siyasal gelişmeler ile toplumsal mücadeleye bağlı olarak belirleneceğini söyledi. Doğan Erbaş, ‘Bu rapor bir mutabakat metni değil, bir müzakere metnidir’ dedi
Meclis’te kabul edilen komisyon raporuna yönelik eleştiriler sürüyor. Hem raporu hem de eleştirileri değerlendiren Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Okulu Eşsözcüsü Doğan Erbaş, raporun tarihsel bir sorunun çözümüne dönük uzun soluklu bir sürecin parçası olduğunu belirtti. Doğan Erbaş, geçtiğimiz bir yılın, elli yılı aşan çatışmalı bir döneme ve yaklaşık iki yüz yıllık tarihsel arka plana dayanan Kürt sorununun çözümüne dönük bir aşama olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Abartılı beklentilerin hayal kırıklığı yaratabileceğini ifade eden Erbaş, olası yasal düzenlemelerin takviminin hem Meclis’te yürütülen temaslara hem de siyasal ve toplumsal gelişmelere bağlı olduğunu dile getirdi. Sürecin halkın ve demokrasi güçlerinin tutumuyla da şekilleneceğini belirten Erbaş, iktidarın adım atmasının toplumsal baskıyla bağlantılı olduğuna işaret etti.
‘Bu rapor bir mutabakat metni değil, bir müzakere metnidir’
Doğan Erbaş, sürecin henüz tamamlanmadığını vurguladı ve bunun bir mutabakat değil, müzakere metni olduğunun altını çizerek şunları söyledi:
“Doğrusu, rapordan çok abartılı beklentiler olduğu kanısındayım. Raporun niteliği bence yanlış tartışılıyor. Söylenenler doğru olabilir, ona bir şey demiyorum. Ancak hiçbir politik olay ve olguya, özellikle de bu siyasal sürece, ‘ya hep ya hiç’ mantığıyla yaklaşamayız. İkincisi, bu rapor bir mutabakat metni değil, bir müzakere metnidir. Bunun altını çizmek istiyorum. Ortada bir mutabakat metni yok. Sonuçlanmış, bitmiş, sona ermiş bir süreç de yok. Süreç devam ediyor. Müzakere de mücadele de devam ediyor. Bunun bir müzakere ve mücadele süreci olduğunu baştan beri söylüyorduk, söylemeye de devam edeceğiz.”
Doğan Erbaş, raporun Meclis’e bundan sonraki çalışmalarda bazı tavsiyelerde bulunan bir metin olduğunu ifade ederek, asıl belirleyici olanın Meclis’in ve siyasi partilerin bundan sonraki süreçte alacağı tutum olacağını dile getirdi:
Doğan Erbaş, “Bu açıdan ele aldığımızda rapor, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne bundan sonraki çalışmalarda kimi tavsiyelerde bulunan bir tavsiye metnidir. Önemli olan, bundan sonraki süreçte Meclis’in çalışmalarda takınacağı tavırdır. DEM Parti elbette burada rolünü oynayacaktır. Önemli olan bundan sonra izlenecek süreçtir. Bu rapor bir giriştir. Aslında uzun soluklu bir yürüyüşün başlangıcıdır, bir ilk adımdır. Bir benzerlik kuracak olursak; çözüme, silahsızlanmaya, barışa ve demokratik çözüme, demokratik entegrasyona aralanan bir kapıdır” dedi.
‘Komisyonun raporunu tümüyle değersizleştirmek doğru değildir’
Doğan Erbaş, komisyonun kuruluş sürecine ilişkin ilk değerlendirmelerini hatırlatarak bu adımın tarihsel bir önem taşıdığını vurguladı ve şunları dile getirdi:
“Komisyon ilk kurulduğunda yaptığımız değerlendirmeyi hatırlatmak isterim. Komisyonun kurulmasının ne kadar önemli olduğunu o zaman da ifade etmiştik. Tarihte ilk kez, Sayın Öcalan’ın resmi olarak muhatap alındığı ve TBMM’de kurulan bir yasama organı bünyesindeki komisyonun ziyaretinin ne kadar önemli olduğu değerlendiriliyordu. Dolayısıyla komisyonun raporunu tümüyle değersizleştirmek, ‘Buradan hiçbir şey çıkmaz’ şeklinde bir yorum yapmak doğru değildir. Yapılan eleştiriler elbette doğrudur. Kürt sorununun tarihsel ve toplumsal yönleriyle, siyasal boyutlarıyla, arka planıyla ve Cumhuriyet’in kuruluşundaki inkar politikalarıyla ilgili kapsamlı değerlendirmeler yapılmamıştır; bu doğrudur. Ancak bu metin, dediğim gibi, kurucu bir metin değildir.”
Doğan Erbaş, raporda bazı önemli tespitlerin yer aldığına da işaret ederek özellikle hukuki güvence ve toplumsal bütünleşme vurgularının dikkate alınması gerektiğini belirtti. Metnin bir mutabakat değil, müzakere ve başlangıç metni olduğunu yineleyen Erbaş, dolaylı da olsa bazı esnek yaklaşımların görüldüğünü şu sözlerle ifade etti:
“Bu metin bir kurucu metin ya da bir mutabakat değildir; bir müzakere metnidir, bir giriştir. Yapılan eleştirilerde dile getirilen hususlar daha çok kurucu metinlere özgü açıklamalar olabilir. Kaldı ki utangaç biçimde de olsa, dolaylı ve kimi zaman zorlama yollarla da olsa bazı önemli tespitler yapılmıştır. Örneğin, çatışmalı sürecin hukuki bir güvenceyle sonlandırılmasına işaret edilmektedir. İçeriğin ne olacağı henüz tartışılıyor olsa da bir hukuki güvence arayışı vardır. Ayrıca toplumsal bütünleşmeden söz edilmektedir. Geçmişte kullanılan pişmanlık dayatmalarından ziyade, silahlı güçlerin dönüş sonrasında toplumla nasıl bütünleşeceğine dair bir arayış olduğu görülmektedir.”
‘Ne tümüyle yeterlidir diyorum ne değersizdir’
Doğan Erbaş, raporu ne bütünüyle yeterli ne de tümüyle değersiz gördüklerini, metnin bir tartışma zemini sunduğunu belirterek şunları söyledi:
“Bu adımların tümüyle yeterli olduğunu söylemiyorum; yetersiz yanları vardır. Ancak değersiz de bulmuyorum. Bu metin bir tartışma zeminidir. Buradan yola çıkarak tartışmalar daha da zenginleştirilebilir, güçlendirilebilir. Örneğin, AİHM ve AYM kararlarına yapılan vurgu, aslında umut hakkı ilkesinin dolaylı da olsa kabulü anlamına gelmektedir; böyle yorumlamak yanlış değil. Elbette ideal olan, umut hakkının çerçevesinin hem hukuki hem siyasi açıdan hem Sayın Öcalan’ın pozisyonu hem de genel hukuk bağlamında açık biçimde tanımlanmasıdır; kuşkusuz bu daha iyi olurdu. Ancak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanacağına dair vurguya bakarak, umut hakkının bir AİHM kararı doğrultusunda ele alındığını varsayarsak, bu yönde bir yorum yapılabilir.”
Doğan Erbaş, raporda kayyum uygulamalarına yönelik eleştiri ve çözüm adresi olarak Meclis’in işaret edilmesini önemli bulduklarını dile getirerek şöyle devam etti:
“Raporda kayyum rejimine yönelik bir eleştiri olduğunu görüyoruz. Ayrıca çözüm yerinin Meclis olduğu belirtiliyor ve kardeşlik hukukundan söz ediliyor. Eğer bundan sonra kardeşlik hukuku denecekse, demokratik siyaset yürütenler bu kavramı somutlaştırmalıdır. Örneğin, kardeşlik hukuku denildiğinde ana dilde eğitim gündeme gelmelidir; yerel yönetimlerin yetkileri tartışılmalıdır. Kardeşlik hukuku ifadesi soyut bir söz olarak kalmamalıdır. İfade özgürlüğüne yönelik vurgular da önemlidir. Şiddet içermeyen tüm düşünce açıklamalarının suç sayılmaması gerektiğine dair ifadeler yer almaktadır. Yine, doğuştan gelen haklar ibaresi kullanılmıştır; Meclis’teki komisyon üyelerimiz bu çerçevede ana dilde eğitimin değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.”
Erbaş, raporun eksikliklerine rağmen bir kapı aralama çabası içerdiğini belirterek, “Önümüzdeki günlerde Meclis’te yapılacak çalışmalarda bu başlıklar daha da geliştirilecektir. Dolayısıyla ortada tümüyle elimizin tersiyle iteceğimiz bir metin yok. Elbette yetersizlikleri ve temel mantığında sorunlar var. Ancak aralanan bir kapı, bir kapı aralama çabası olduğunu da görmek gerekir. Partimiz bu nedenle oy verdi; aynı zamanda farklı görüş ve eleştirilerini de çeşitli platformlarda ayrıntılı biçimde dile getirdi” diye konuştu.
‘Öcalan’ın statüsünün ve koşullarının değerlendirilmesi gerekir’
Erbaş, Devlet Bahçeli’nin grup toplantısında “Öcalan’ın statüsü”ne ilişkin yaptığı açıklamayı da değerlendirdi. Bahçeli’nin sözlerinin farklı şekillerde yorumlandığını, ancak önemsenmesi gerektiğini ifade eden Erbaş, şunları söyledi:
“Bahçeli’nin zaman zaman yaptığı açıklamalar iki şekilde yorumlanabilir. Kimi çevreler, bunun kendi içlerinde bir görev dağılımı olduğunu ve kamuoyunu oyalamaya dönük açıklamalar yapıldığını söylüyor; bu nedenle çok önemsenmemesi gerektiğini düşünüyor. Öyle olmadığını düşünenler de var. Ben, Bahçeli’nin açıklamalarının önemsenmesi gerektiği kanaatindeyim. Eğer bir rasyonel devlet aklı varsa, bu açıklamaları o eğilimin yansımaları olarak okumak gerekir. Sayın Öcalan’la ilgili yaptığı son değerlendirme önemli. Daha önce ‘umut hakkı uygulanmalıdır’ dediği açıklama ne kadar önemliyse, son açıklaması da en az o kadar, hatta daha da önemlidir.”
Doğan Erbaş, partilerinin öteden beri Abdullah Öcalan’ı baş müzakereci olarak tanımladığını belirterek, “Partimiz zaten öteden beri bunu dile getirdi. Sayın Öcalan baş müzakerecidir. Çatışma ve ayrışma sürecinin sona erdirilerek barışın sağlanması ve demokratik entegrasyona geçişte en etkili aktördür. Kararların uygulanmasında ve sürecin hukuki-siyasi zemininin hazırlanmasında belirleyici bir rol oynamıştır. Son bir yıllık süreç bunu açık biçimde gösterdi. Dolayısıyla pozisyonunun, statüsünün ve koşullarının artık değerlendirilmesi gerekir. Kamuoyuna doğrudan seslenmesinin koşulları yaratılmalıdır” dedi.
‘Öcalan’ın rolünü daha da belirginleştirecek’
DEM Partili Doğan Erbaş, kamuoyu araştırmalarına da işaret ederek, Abdullah Öcalan’ın siyasal aktör olarak muhatap alınmasına yönelik desteğin artış gösterdiğini söyledi. Doğrudan iletişimin bu tabloyu daha da değiştireceğini savunan Erbaş, şöyle konuştu:
“Yakın zamanda yapılan bir araştırmada, Sayın Öcalan’ın bu süreçte siyasal aktör olarak muhatap alınmasını doğru buluyor musunuz sorusu yöneltildi. Zaman içinde doğru bulduğunu söyleyenlerin oranında artış olduğu görülüyor. Tüm aleyhte kampanyalara ve yıllardır sürdürülen ağır söylemlere rağmen, yüzde 23–24’lere yaklaşan bir destekten söz ediliyor; kararsızlar da yaklaşık yüzde 10. Buna karşılık doğru bulmayanların oranı daha yüksek olsa da önceki aylara göre artış eğilimi dikkat çekiyor.
Sayın Öcalan sorunun doğrudan muhatabıdır ve müzakerecisidir. Basın ve kamuoyuyla doğrudan iletişim kurmasının, kamuoyuna doğrudan seslenmesinin taşları yerine oturtacağını ve muhataplık rolünü daha da belirginleştireceğini düşünüyorum. Yapacağı açıklamaların bu tartışmalara olumlu katkı sunacağı kanaatindeyim.”
Erbaş, Meclis Başkanı’nın parti ziyaretleri ve devam eden temaslarına da dikkat çekerek, olası bir yasal düzenlemenin zamanlamasına ilişkin değerlendirmede bulundu. Sürecin hem siyasal gelişmelere hem de toplumsal dinamiklere bağlı şekilleneceğini ifade ederek şunları dile getirdi:
“Meclis Başkanlığı’nın parti ziyaretleri, partimizin de ziyaret edilmesi ve yürüyen temaslar dikkate alındığında bir yasal düzenleme ihtimali konuşuluyor. İçeriği tartışmalı olmakla birlikte, geçiş süreci yasası, çerçeve yasa ya da özel yasa olarak adlandırılabilecek bir düzenlemenin Nisan sonuna kadar yetişeceğini söyleyenler var; ancak ben o kanaatte değilim. Nisan sonuna kadar parlamentodan çıkması beklenebilir, ama bu biraz tartışmalara ve gelişmelere bağlıdır.
Bu, aynı zamanda halkımızın ve demokrasi güçlerinin mücadelesine de bağlıdır. Son dönemde Rojava konusunda yaşanan gelişmelerde olduğu gibi, halkın tutumu kararları etkileyebiliyor. Önümüzde 8 Mart ve ardından Newroz var. Süreç biraz da bu toplumsal dinamizmle şekillenecek. Devletin, daha doğrusu iktidarın adım atması için baskının artması gerekecek. Sürecin ruhunda bu da vardır; bu durum takvimi hızlandırabilir ya da yavaşlatabilir.”
Kaynak: ANF
