İHD ve kayıp yakınları Amed, Êlih ve Colemêrg’te gözaltına alınıp kaybettirilen Mehmet Selim, Hasan ve Cezayir Örhan ile İsmail Ağay’ın akıbetini sordu
İnsan Hakları Derneği (İHD) ve kayıp yakınları Amed, Êlih (Batman) ve Colemêrg’te (Hakkari) “Kayıplar bulunsun, failler yargılansın” eyleminde farklı tarihler gözaltına alınıp kaybettirilen, Mehmet Selim Örhan, İsmail Ağay ve Cezayir Örhan’ın akıbetini sormak için açıklama yaptı.
Amed
İHD Amed Şubesi ve kayıp yakınları “Kayıplar bulunsun, failler yargılansın” şiarıyla düzenledikleri eylemlerinin 902’nci haftasında Amed’in Rezan (Bağlar) ilçesinde bulunan Koşuyolu Parkı’ndaki Yaşam Hakkı Anıtı önünde bir araya geldi.
24 Mayıs 1994 tarihinde Amed’in Pasûr (Kulp) ilçesinde gözaltına alınıp kaybedilen Mehmet Selim Örhan, Hasan Örhan ve Cezayir Örhan’ın akıbetini sordu. Eyleme Mehmet Selim Örhan’ın oğlu, Hasan Örhan’ın yeğeni ve Cezayir Örhan’ın kuzeni olan Sûr Belediye Eşbaşkanı Adnan Örhan’da katıldı.
Açıklamada konuşan Adnan Örhan, “Birçoğumuzun yakınının dosyası maalesef takipsizliğe alındı. Bir komisyon kurulsun ve bu failler açığa çıkarılarak yargılansın. Siz faillerin kim olduğunu çok iyi biliyorsunuz. Çünkü elimizde tanıklar ve belgeler var. İlgililerin ve yetkililerin bu konuda bir an önce adım atmasını istiyoruz” dedi.
Ardından İnsan Hakları Derneği (İHD) Amed Şube Yöneticisi Avukat Berfin Elçi, hikayeyi okudu. Okunan hikaye şöyle:
“Bolu Komando Tugayı’na bağlı askeri birlikler, 6 Mayıs 1994 tarihinde Amed’in Pasûr ilçesi Deveboyu Mezrası’na baskın yapar. İmama ‘minareden köylülerin cami önünde toplanması’ için anons yaptırılır. Askerler tarafından cami önünde toplanan köylülere ‘evlerinin yakılacağını’ ama öncesinde eşyalarını toplamaları için izin verileceği söylenir. Ancak köylülerin eşyalarını taşıması tamamlanamadan evler ateşe verilir.
24 Mayıs 1994 tarihinde askerler tekrar köye gelir. O sırada köyde bulunan 46 yaşındaki Mehmet Selim, 40 yaşındaki Hasan ve 17 yaşındaki Cezayir Örhan gözaltına alınır. ‘Onları nereye götürüyorsunuz?’ diye soran ailelerine askerler ‘Yolda bize rehberlik edecekler, sonra bırakacağız, merak etmeyin’ cevabını verirler.
Salih Örhan ertesi gün Zeyrek Jandarma Komutanlığına giderek kardeşleri Selim ve Hasan ile yeğeni Cezayir’i sorar. Zeyrek Jandarma Komutanı Ahmet Potaş, söz konusu kişilerin Kulp’a götürüldüklerini söyler. Salih Örhan, bu sefer Kulp Jandarma Komutanı Ali Ergülmez ile görüşür ancak Ali Ergülmez konuya ilişkin bilgisi olmadığını söyler.
Bölgedeki karakollardan cevap alamayan Salih Örhan, Kulp Cumhuriyet Başsavcılığına, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcılığına, OHAL Valiliğine, Diyarbakır Jandarma Asayiş Komutanlığı’na, Adalet ve İçişleri Bakanlıklarına resmi başvurular da bulunur. Selim Örhan Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde görevli savcı Mustafa Atagün’e ifade verir. Selim Örhan’ın anlattıkları karşısında çok sinirlenen savcı ‘Devletin insanların kaybolmalarına neden olduğunu nasıl iddia edebilirsin?’ diyerek onu azarlar.
Selim, Hasan ve Cezayir Örhan’ın gözaltına alındığına, önce Serik karakoluna ardından Lice jandarma karakoluna son olarak da bir kısmı işkencehaneye çevrilen Lice Yatılı Okulu’na götürüldüğüne dair tanıklık edenler olur. Ancak Kulp Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, 8 Haziran 1994 tarihinde başlattığı soruşturmada, gözaltı kayıtlarında Selim, Hasan ve Cezayir Örhan’ın adlarının yer almadığı gerekçesiyle soruşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Tüm girişimleri sonuçsuz kalan Örhan Ailesi, İHD Amed Şubesi avukatları aracılığıyla AİHM’e başvuru yapar. 6 Kasım 2002 tarihinde AİHM, Türkiye’yi Selim, Hasan ve Cezayir Örhan’ın gözaltında kaybedilmesinden sorumlu tutar.
2003 yılında Selim ve Hasan Örhan’a ait kemikler Pasûr’a bağlı Hacana (Bağcılar) köyü yakınlarında bir toplu mezarda bulunur. Cezayir Örhan’dan ise bir haber alınmaz.
İstanbul Adli Tıp Kurumu’nda kimlik tespiti çalışması yapılan Selim ve Hasan Örhan’a ait kemikler 16 Temmuz 2004’te postayla Kulp Savcılığı’na gönderilir. Ancak defnetmek için kemikleri isteyen aileye Savcılık kemiklerin kaybolduğu bilgisini verir. Aile ve İHD’nin altı yıllık arayışının ardından Örhan’lara ait kemiklerin, aynı toplu mezardan çıkan 6 kişiyle birlikte topluca kimsesizler mezarlığına gömüldüğü anlaşılır.
Faillerin tespiti ve yargılanmaları için her ne kadar savcılığa başvuru yapılmışsa da dosyada etkin bir soruşturma yapılmaz ve dosya zamanaşımına uğrar. Bu dosyanın zamanaşımına uğraması, sadece hukuki bir sürecin sonu değil; aynı zamanda adaletin inkârıdır. Kaybedilenlerin akıbeti aydınlatılana ve failler cezalandırılıncaya kadar mücadelemize devam edeceğiz. ”
Êlih
Êlih’te de, eylem 738’inci haftasında Gülistan Caddesi’nde bulunan İnsan Hakları Anıtı önünde devam etti. Bu haftaki eylemde, 29 Mayıs 1994 yılında Êlih’te JİTEM tarafından kaçırıldıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan, Özgür Ülke Gazetesi dağıtımcısı İsmail Ağaya’nın akıbeti soruldu.
Burada konuşan Ağaya’nın annesi Müfide Ağaya, oğlunu kaçıran kişilerin bilinmesine rağmen herhangi bir cezalandırma politikasına gidilmediğini belirterek, “Bize bu kadar acı yaşatmalarına rağmen nasıl bu kadar rahat uyuyabiliyorlar. Ömrüm oğlumu sormak için gittiğim karakollarda geçti” dedi.
Ağaya’nın kaybedilme hikayesini okuyan İHD yöneticisi Bilal Bilgin ise hikayeyi şöyle aktardı:
“İsmail Ağaya nasıl kaybedildi? 20 yaşındaki İsmail Ağaya ailesi ile Batman’da yaşıyordu. Ağaya 90’lı yıllarda yaşanan ağır hak ihlallerini kamuoyuna taşıyan Özgür Ülke gazetesinin dağıtımını yapıyor, ayrıca inşaat işçisi olarak da çalışıyordu. 29 Mayıs 1994 akşamı bir akrabasına uğramak üzere evden ayrıldı. Ancak ne akrabasının evine gitti ne de kendi evine geri döndü. Oğlunu arayan anne Müfide Ağaya, civarda yaşayan kadınlardan bir gencin sivil giyimli ve silahlı 3 kişi tarafından zorla otomobile bindirilerek kaçırıldığını öğrendi. Kadınlar, hava karardığı için yüzünü net olarak göremeseler de kaçırılan kişinin kot pantolon ve kot ceket giyen biri olduğunu belirttiler. İsmail evden çıktığında üzerinde kot pantolon ve ceket olduğu için annesi telaşlandı.
Ailesi ve arkadaşları Merkez Polis Karakolu’na başvurdu. İsmail’i kaçıranların tespit edilmesini ve onun can güvenliğinin sağlanmasını talep etti. Ancak ailenin ilgili kurumlara yaptığı tüm başvurular sonuçsuz bırakıldı. İsmail’den bir daha haber alınamadı.
Colemêrg
Colemêrg’in Gever (Yüksekova) ilçesinde, “Kayıplar bulunsun failler yargılansın” eyleminin 228’inci haftasında sanat sokağında açıklama yaptı. Bu haftaki eylemde 24 Mayıs 1994 tarihinde Amed’in Pasûr (Kulp) ilçesine bağlı Çağlayan köyünde gözaltına alındıktan sonra kendilerinden bir daha haber alınamayan Selim, Hasan ve Cezayir Örhan’ın akıbetini sordu.
Basın açıklamasının metnini İHD Colemêrg Şube Eşbaşkanı Ozan Akbaş tarafından okundu. Ailelerin karakol ve savcılıklara başvurulduğunu ancak herhangi bir sonuç alamadığını kaydeden Akbaş, tanık anlatımlarına rağmen savcılığın “gözaltı kaydı bulunmadığı” gerekçesiyle dosyada kovuşturmaya yer olmadığı kararı verdiğini söyledi. Örhan ailesinin daha sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvurduğunu hatırlatan Akbaş, AİHM’in 6 Kasım 2002 tarihinde Türkiye’yi Selim, Hasan ve Cezayir Örhan’ın gözaltında kaybedilmesinden sorumlu tuttuğunu ifade etti.
Faillerin yargılanması için yapılan başvurulara rağmen etkin bir soruşturma yürütülmediğini belirten Akbaş, dosyanın zamanaşımına uğratıldığını söyledi. Akbaş, “Bu dosyanın zamanaşımına uğraması sadece hukuki bir sürecin sonu değil, aynı zamanda adaletin inkârıdır. Kaybedilenlerin akıbeti aydınlatılana ve failler cezalandırılıncaya kadar mücadelemize devam edeceğiz” dedi.
Kaynak: MA
