ABD-İran hattındaki olası anlaşmanın içeriği uluslararası basında tartışılırken, Asya-Pasifik merkezli gelişmeler de gündemde
ABD-İran hattında gündeme gelen müzakerelere ilişkin gelişmeler ve tarafların çelişkili açıklamaları gündemdeki yerini korudu. Süreci yakından takip eden uluslararası basında, anlaşmanın içeriği en çok tartışılan başlıklar arasında yer alırken, dünya gündeminde ABD-Çin gerilimi de dikkat çekti.
Tarafların hazırladığı anlaşmaya ilişkin tartışmalar dünya basınında da ses getirdi. İngiltere merkezli International Business Times, mutabakat zaptının İran için 300 milyar dolarlık bir savaş sonrası fonu içerdiğine yönelik iddiaları gündemine taşıdı. Haberde tarafların bu fonu farklı şekillerde tanımladığına da dikkat çekildi. Buna göre İranlı bir yetkili fonu “yeniden inşa projesi” olarak değerlendirirken, son taslaktan haberdar iki yetkilinin ise bunu, ABD’nin nihai bir anlaşmaya varılması halinde kolaylaştıracağı uluslararası bir “yatırım fonu” olarak tanımladı.
Çin’in savaştaki rolü iddiası
Basında dikkat çeken bir diğer haber ise ABD merkezli NBC haber ajansının, geçtiğimiz aylarda İran’ın güneybatısında düşürülen F15 ABD uçağının, Çin yapımı bir füze ile vurulduğunu iddia etmesi oldu. Haberde ABD’li yetkililerin uçağa ilişkin araştırmalarının sürdüğü belirtilirken, iddianın doğrulanması halinde ABD-Çin ilişkilerinde yaşanabilecek değişime de işaret edildi. Haberde ayrıca Çin’in, İran’a radar tespitinden kaçmak için tasarlanmış uçakları algılayabilen uzun menzilli bir erken uyarı radarı sağlamış olabileceği de öne sürüldü.
Uluslararası hukuka uyma uyarısı
ABD merkezli Associated Press (AP) ise Singapur’da gerçekleşen güvenlik forumu Shangri-La Diyaloğu’nun ilk gününü gündemine taşıdı. Forumun açılış konuşmasını yapan Vietnam lideri To Lam’ın açıklamalarına yer verilen haberde, To Lam’ın ABD-İran gerilimine de değinerek sonuçların bölgesel kalmayıp küreseli de etkilediğini belirttiği aktarıldı. To Lam’ın konuşmasında dikkat çeken bir diğer kısım ise ABD ve Çin’i Asya-Pasifik bölgesinde rekabet ederken küresel bir krizi tetiklememek adına uluslararası hukuka uymaları konusunda uyarması oldu.
ABD’den Çin’e karşı destek istemi
Foruma katılanlar arasında olan ABD Savunma Pete Hegseth’in açıklamaları da gündemdeydi. İngiltere merkezli Reuters, Hegseth’in forumda Çin’in hızlı askeri güçlenmesine ilişkin haklı endişeler olduğuna dair uyarılarda bulunduğunu aktardı. Hegseth’in bu güçlenmeye karşılık ise bölge ülkelerini daha fazla askeri yatırım yapmaya çağırdığı ifade edildi. Buna göre Hegseth, ABD’nin kendi ordusuna 1,5 trilyon dolarlık yatırım taahhüdünde bulunduğunu aktardı ve Washington’ın Asya’daki müttefik ülkelerin de savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 3,5’ine çıkarmalarını beklediğini söyledi. Habere göre Hegseth ayrıca ABD’nin Tayvan’a yönelik silah satış politikasının da değişmediğini ve bu konudaki nihai kararın ABD Başkanı Donald Trump’a ait olduğunu ifade etti. Ortadoğu’daki gerilime de değinen Hegseth, diplomasinin başarısız olması durumunda ABD’nin İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatmaya hazır olduğunu da ekledi.
İsrail-Lübnan gerilimi sürüyor
AP bir diğer haberinde de İsrail-Lübnan gerilimini gündemine taşıdı. Saldırıların devam ettiği aktarılan haberde Dibbin kentine yönelik de saldırıların gerçekleştirildiği ve hava saldırıları sonucu en az altı kişinin hayatını kaybettiği bilgisi paylaşıldı. Öte yandan haberde bu saldırılar gerçekleşirken Washington’da da tarafların bir araya geldiğine işaret edildi. Lübnan ve İsrailli temsilcilerin, ABD arabuluculuğunda ilerleyen müzakereler kapsamında bir araya geldiği ve bunun da uzun yıllar sonra gerçekleşen ilk doğrudan temas olduğu belirtildi. Haberde, dokuz saatten fazla süren görüşmeye ilişkin ise Pentagon’un “verimli” geçtiğine dair açıklamalarına yer verildi. Ancak Pentagon’un açıklamasında görüşmelere ilişkin bir başarı veya kazanımdan söz etmemesi de dikkat çekti.
Kaynak: MA
