Newala Qesaba’nın imar kararının iptali ardından kayyım bu kez de kamu binalarını bölgeye taşımayı planlıyor
Sêrt kent merkeze bağlı Newala Qesaba, Kürt ve Ermenilere yönelik saldırılarda katledilenlerin toplu olarak gömüldüğü bölgelerden biri. Sêrt Belediyesi’ne atanan kayyımın toplu mezarların bulunduğu Newala Qesaba’yı imara açma kararı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (TMMOB) bağlı Amed Şehir Plancılar Odası’nın işlemin “Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik’ine” aykırılıktan açtığı davayla Siirt İdare Mahkemesi tarafından iptal edildi. Karar iptal edilse de bölgede bulunan yapılar varlığını sürdürmeye devam ediyor. Yine kamu binalarının da bölgeye taşınması söz konusu.
‘Ortak hafızamızı konuşuyoruz’
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Sêrt Temsilciliği Sekreteri Fırat Şimşek “Toplumsal hafıza mekanı” olan Newala Qasaba ve bölgeye taşınması beklenen kamu binalarına dair değerlendirmelerde bulundu. “İnsan hakları örgütlerinin raporlarına göre bu dönemde çok sayıda insan faili meçhul cinayetlerde yaşamını yitirmiş, zorla kaybedilmiş ya da akıbeti yıllarca açıklığa kavuşturulamamıştır” diyen Fırat Şimşek, süreçle birlikte yeni bir döneme girilmesinin umut yarattığını söyledi. Newala Qasaba’nın yıllardır faili meçhul cinayetlerle anılan bir yer olarak toplumsal hafızada yerini aldığını söyleyen Fırat Şimşek, “Newala Qasaba denildiğinde yalnızca Sêrt’teki bir mekânı değil, aynı zamanda ortak hafızamızı da konuşuyoruz. Newala Qasaba gibi faili meçhul cinayetleri hatırlatan, toplumsal hafızanın önemli mekânlarından biri haline gelmiş bir alanı yok etmeye çalışmak, tarihi, yaşanmış acıları ve bunlardan çıkarılması gereken dersleri inkar etmek anlamına gelir” diye konuştu.
‘Kayyımla revizyon imar planı çalışmaları başlatıldı’
Dünyanın birçok ülkesinde acıların yaşandığı yerlerin müzeye, anıt alana ya da hafıza mekanına dönüştürüldüğünün altını çizen Fırat Şimşek, şöyle devam etti:
“Böylece geçmiş unutulmadan, aynı acıların tekrar yaşanmaması için toplumsal bilinç oluşturulmuştur. TMMOB olarak bizim de talebimiz, TMMOB’un önerilerinin teknik, sosyolojik ve kültürel açılardan dikkate alınmasıdır. Çünkü TMMOB’da bu konuda kamu yararını gözeten önemli bir oluşumdur. Newala Qasaba imara açılmamalıydı. Ancak 2023 yılında kayyım döneminde plan değişikliği yapıldı ve emsal artışına gidildi. Bu değişiklikle bölgeye 5 ve 8 katlı yapıların yapılmasının önü açıldı. 31 Mart yerel seçimlerinden sonra göreve gelen belediye yönetimi ise 2023 yılında alınan bu kararı, mekânsal planlama ilkelerine ve yapı mevzuatına aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etti. Daha sonra belediyeye yeniden kayyım atanmasının ardından revizyon imar planı çalışmaları başlatıldı.”
TMMOB olarak ilgili kurumlar aracılığıyla itirazlarını yaptıklarını ve kararı yargıya taşıdıklarını söyleyen Şimşek, yürütmeyi durdurma kararını aldıklarını söyledi. Bu kararın ardından Newala Qasaba’da yeni bir yapılaşmanın gerçekleşmediğini söyleyen Fırat Şimşek, “Ancak mağdur ailelerin adalet beklentisinin karşılanması ve toplumsal hafızanın korunması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle çözüm süreci mutlaka adaletle taçlandırılmalıdır” diye konuştu.
‘Bölgenin tamimiyle korunacağını söylemek mümkün görünmüyor’
Newala Qasaba’nın teknik açıdan da yapılaşmaya uygun olmadığını söyleyen Fırat Şimşek, “Bölgenin zemini yapılaşma için elverişli değildir. Bizim yürütmenin durdurulması kararı almamızın temel gerekçelerinden biri de jeolojik etütlerin yapılmamış olmasıydı. Çünkü gerekli etütler yapılsaydı zeminin yapılaşmaya uygun olmadığı ortaya çıkacaktı. Buna rağmen jeolojik etüt tamamlanmadan revizyon imar planı hazırlanmıştır. Bugün ise başta kamu kurumlarının bu bölgeye taşınması planlanmaktadır. Devlet hastanesi, emniyet ek hizmet binası ve çeşitli kamu kurumlarının bu alana taşınması gündemdedir. Kamu binaları bölgeye taşındıkça kent doğal olarak o yöne doğru büyüyecek ve beraberinde yeni yapılaşmalar başlayacaktır. Bu nedenle şu aşamada bölgenin tamamen korunabileceğini söylemek ne yazık ki mümkün görünmüyor” ifadelerinde bulundu.
‘Hafıza mekanı olarak korunmalı’
Temel taleplerinin Newala Qasaba’nın bir hafıza mekanı olarak korunması olduğunun altını çizen Şimşek, “Burası mesire alanı ya da benzeri bir statüyle tescil edilerek toplumsal hafızayı yaşatan bir anma ve hafıza mekanına dönüştürülebilir. Böylece hem geçmiş korunmuş olur hem de gelecek kuşaklara önemli bir toplumsal hafıza aktarılmış olur” şeklinde konuştu.
Kaynak: MA
