Bütçe görüşmelerinde söz alan DEM Partili Mehmet Rüştü Tiryaki yerel yönetim seçimlerinin anlamsız hale getirildiğini söyledi. Tiryaki, ‘Bizim belediyelerimiz tam 10 yıldır kayyum eliyle yönetiliyor. Batman 10 yıldır kayyumlarla yönetiliyor. Van, Mardin 10 yıl kayyumlarla yönetiliyor. Hakkari 10 yıldır kayyumlarla yönetiliyor. Türkiye’de sandığın yerel yönetimlerde anlamsız hale geldiği bir dönemden geçiyoruz’ dedi
Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi görüşmeleri sürüyor.
Bütçenin geneline dair konuşan Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Demokratik Yerel Yönetimler Kurulundan Sorumlu Eş Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Rüştü Tiryaki, iktidarın muhalefetin yaptığı eleştirilere verdiği yanıtları eleştirdi.
İktidarın ekonomik başarısızlıklara yönelik eleştirilere farklı gerekçelerle yanıt verdiğini belirten Mehmet Rüştü Tiryaki, 2020-2023 döneminde Covid-19 salgınının, 2023-2026 döneminde ise salgın ve depremin gerekçe gösterildiğini söyledi. Tiryaki, enerji arzı ve tedarik zinciri krizlerinin de bu gerekçelere eklendiğini belirterek şöyle konuştu:
“Şimdi bir şey daha ekliyorlar: enerji arzı ve tedarik zinciri krizi. Üç şey olmasa ekonomimiz uçacak gibi. Ama sorun şu: Bu sorunlar bütün dünyada var. Dünyada enflasyonun en yüksek olduğu 4’üncü ülkeyiz. Bu dört ülkeden üçü savaş içerisinde. Avrupa ortalaması yüzde 3,2, savaştaki Rusya ve Ukrayna’nın bile enflasyon oranları yüzde 6-8 civarında. Bütün dünya bizden daha iyi durumda. Kendi kendine yeten bir ülke olarak gıda enflasyonunda da dünyanın en kötü birkaç ülkesinden birisiyiz. Tek açıklama şu: Ekonomi iyi yönetilmiyor.”
’Yapay zeka şirketleri bile bu kadar savunmuyor’
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın 21 Ekim tarihli sunumundaki tespitlerine de değinen Tiryaki, Yılmaz’ın yapay zeka odaklı teknoloji yatırımlarının enerji arzı şoklarına rağmen küresel büyümenin temel itici gücü olmayı sürdürdüğü yönündeki tespitlerini eleştirdi. Tiryaki, “Yapay zekanın enerji krizinin etkilerini azalttığını yapay zeka şirketleri bile bu kadar savunmuyor. Alphabet, Meta, Nvidia, Oracle gibi şirketler bile dünyadaki enerji krizinin sonuçlarının ortadan kalktığını söylemiyorlardır. Konuşmanızı bu şirketlere götürsek ‘Biz neymişiz’ diyecekler” ifadelerini kullandı.
Belediyelere ayrılan bütçe
Mahalli idarelere ayrılan bütçeye dair değerlendirmelerde bulunan Tiryaki şunları söyledi:
“Türkiye’nin 1403 belediyesi var. Bunun 30’u büyükşehir, 51’i şehir, 519’u büyükşehirlere bağlı ilçe, 403’ü ilçe, 400’ü belde belediyesi. 1403 belediyeye genel bütçe vergi gelirlerinden 2 trilyon 384 milyar TL ayırıyorsunuz. Bütçenin yüzde 8,7’si. Faize ayrılan para 3 trilyon 970 milyar. 86 milyon yurttaşın günlük hizmetlerinin önemli bir bölümünü karşılayan belediyelere ayırdığınız bütçe bunun neredeyse üçte ikisinden az.”
‘Köy başına 800 bin TL, belediye başına 5 milyon’
Köylere yönelik destek olarak açıklanan bütçe kalemine dair de konuşan Tiryaki, “Türkiye’deki köy sayısı 18 bin 215. 18 bin köye 15 milyar TL destek sunacağız diyorsunuz. Köy başına 800 bin TL yapıyor. En yaygın projelerden biri ‘çoban çantası’. Bir ilde sadece 200 çobana çanta yardımı yapıldığında faaliyet 7 milyon TL’ye mal oluyor. Siz bir köye 800 bin TL’lik yardım yapacağız diyorsunuz. O köydeki çobana çoban çantası bile veremeyecek kadar bir parayı büyük bir yardım gibi yansıtmamalısınız” dedi.
Su ve kanalizasyon altyapısına 7,5 milyar TL ayrılacağını hatırlatan Tiryaki, “1403 belediyeye 7,5 milyar TL, belediye başına 5 milyon TL. 5 milyon TL ile bırakın altyapı sorunlarının çözülmesini, küçücük bir mahallede kullanılacak boruların bile satın alınması mümkün değil” ifadelerini kullandı.
‘Her belediyenin temel ihtiyaçları farklı‘
Bütçenin bölgesel eşitsizlikler yarattığını belirten Tiryaki, “Her belediyeye nüfusa oranında yardım yapılması doğru değil. Hakkari ile İstanbul’un, Diyarbakır’la İzmir’in veya Batman’la Şişli’nin temel ihtiyaçları aynı değil. Her belediyenin temel ihtiyaçlarının karşılanacağı kadar altyapı ve su sorunlarının çözümü için bir bütçe ayrılmalı, ondan sonra nüfusa göre katkı sunulmalıdır. Turistik bölgelerdeki belediyelerin yaz nüfuslarının 3 kat, 5 kat, 10 kat arttığını biliyoruz ama onlara da yine nüfusa oranında yardım yapılıyor” diye belirtti.
‘Belediyelerimiz 10 yıldır kayyum eliyle yönetiliyor’
Mahalli idarelerdeki seçimin anlamsız hale geldiğini belirten Tiryaki, devamla şunları söyledi:
“Bizim belediyelerimiz tam 10 yıldır kayyum eliyle yönetiliyor. Batman 10 yıldır kayyumlarla yönetiliyor. Van, Mardin 10 yıl kayyumlarla yönetiliyor. Hakkari 10 yıldır kayyumlarla yönetiliyor. Türkiye’de sandığın yerel yönetimlerde anlamsız hale geldiği bir dönemden geçiyoruz. Unutmayın, sizler o sandık sayesinde buradasınız. Adalet ve Kalkınma Partisi o sandık sayesinde iktidar. Sayın Cumhurbaşkanı o sandık sayesinde bugün iktidar. Eğer iktidarı anlamsız hale getirirseniz emin olun seçilmiş hiçbir koltuğun güvencesi kalmaz.”
Plan ve Bütçe Komisyonu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın sorulan sorulara verdiği cevaplarla sona erdi. Komisyon yarın bütçe görüşmeleri kapsamında, Meclis 2027 bütçesi ve 2025 kesin hesabın görüşülmesi, Kamu Denetçiliği Kurumu, özel bütçe, kesin hesap ve sayıştay raporularını görüşülmesi ve Sayıştay 2027 bütçesi ile 2025 kesin hesabın görüşülmesi gündemleri ile bir araya gelecek.
Kaynak: MA
