“Demokratik Cumhuriyet ve Barış İçin 1001 İmza” kampanyası geçenlerde kamuoyuna açıklandı. Siyasetçi, akademisyen, hak savunucusu, Alevi örgütü temsilcisi ve Barış Anneleri’nin de aralarında bulunduğu farklı kesimlerden isimler, barışın toplumsallaşması çağrısı yaptı. Kampanyada, devam eden süreç kapsamında silahsızlanmanın desteklenmesi ve şiddetin ülke gündeminden tamamen çıkarılması talep edildi. Kürt meselesinin çözümü için eşit yurttaşlık ilkesinin anayasal güvence altına alınması ve anadilde eğitim hakkının tanınması da kampanyanın temel talepleri arasında yer aldı. Metinde ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanması, müzakere zemininin genişletilmesi ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi kararları doğrultusunda “umut hakkı” ilkesinin hayata geçirilmesi istendi.
***
Toplumun barışa, adalete ve ortak geleceğe olan özlemi, tarih boyunca farklı zamanlarda sivil inisiyatiflerin çabalarıyla ses bulmuştur. Türkiye tarihinin önemli sivil çağrılarından biri olan Demokratik Cumhuriyet ve Barış İçin 1001 İmza bildirisi de bu arayışın, toplumsal uzlaşı talebinin ve demokratikleşme iradesinin somut bir yansımasıdır. Bu tür metinleri yalnızca kaleme alındığı dönemin konjonktürüyle değerlendirmek eksik kalır. Asıl mesele, bildirinin arkasındaki temel felsefenin ve topluma sunduğu vizyonun evrensel değerler açısından ne anlam ifade ettiğidir. Bu imza metnin dikte ettiği ;şiddetin, çatışmanın ve kutuplaşmanın panzehiri; yurttaşlık hukukunu, eşitliği ve hukukun üstünlüğünü temel alan bir demokratik cumhuriyet anlayışıdır. Çatışmalı süreçlerin getirdiği insani ve sosyal tahribatı bitirmenin yolu; siyasetin, diyaloğun ve sivil toplumun sorumluluk almasından geçer. Farklı siyasi, kültürel ve düşünsel arka planlardan gelen 1001 insanın aynı metnin altına imza atması, ortak geleceği inşa etme arzusunun tek bir kesime değil, toplumun geneline ait olduğunu gösteriyor. Bir çağrı çerçevesinden bakıldığında, “1001 İmza” veya benzeri sivil barış girişimleri bize ;sürdürülebilir bir barış, ancak güçlü bir demokrasiyle mümkündür gerçeğini hatırlatır. Demokrasinin kurumsallaşmadığı, ifade özgürlüğünün ve hukuk güvencesinin zayıfladığı ortamlarda toplumsal barışı kalıcı kılmak oldukça güçtür. Dolayısıyla barış talebi, doğrudan adalet, özgürlük ve demokratik katılım talebiyle iç içe geçer. Farklı seslerin bir araya gelerek ortak bir paydaya imza atabilmesi, toplumsal diyalog kanallarının açık tutulması açısından tarihsel bir tecrübe olarak değerini korumaktadır.
***
Barış, sadece çatışmanın yokluğu değil, çatışmanın şiddet içermeyen yollarla çözülebilme yeteneğidir. Farklılıkların bir zenginlik olduğu bilincinin içselleştirilmesi, toplumu bölen, ötekileştiren söylemlere karşı eleştirel bir duruş geliştirme becerisinin geliştirilmesi hepimizin sorumluluğu olmalıdır. Toplumsal barışın kalıcılığı, sadece bireylerin iyi niyetine değil, ortak kurallara ve adil bir sisteme dayanır. Toplumsallaşma süreci, bireye yasalara uymayı ve herkes için eşitlik ilkesini savunmayı gerektirir. Tarihsel ve güncel haksızlıklarla yüzleşme cesareti gösterme, bireysel ve toplumsal sorumlulukları üstlenme işin olmazsa olmazıdır. Farklı kültürel kimliklere saygı duyan ve eşitliği temel alan bir toplumsal yaşantının inşası, barışın doğal bir parçasıdır. Eşit vatandaşlık temelinde demokratik hak ve özgürlüklerin tam olarak güvence altına alınması önemlidir. Bu anlamıyla Türkiye’deki barış sürecinin topluma mal edilmesi, yukarıdan aşağıya bir siyasi süreç olmaktan çıkıp, aşağıdan yukarıya bir toplumsal harekete dönüşmesini gerektirir. Bu, uzun soluklu, sabırlı ve cesaret gerektiren bir çabadır. Barış, tüm toplumun ortak sorumluluğudur. Bu adımlar, barışın sadece çatışmanın sona ermesi değil, aynı zamanda adalet, eşitlik ve demokrasi temelinde yeni bir ortak yaşamın inşası olduğu bilincini güçlendirecektir.
