Şiddete karşı mücadelede yerel yönetimler önemli bir yer tutarken, DEM Partili belediyeler seçimlerden bu yana 78 merkezi aktifleştirdi
Yerel yönetimler, Kürdistan kentlerinde kadına yönelik şiddete karşı mücadelenin en güçlü ayaklarından. 2016 yılı sonrası atanan kayyımların ilk hedef aldığı çalışmaların başında kadın kurumları geldi. 50’yi aşkın kadın kurumu kayyım kararlarıyla ya kapatıldı ya da işlevsiz hale getirildi. Amed’de “sığınma evi”nin kapısına mühür vuruldu.
Ancak yerel yönetimlerin el değiştirmesiyle kadın kurumları yeniden işlevli hale getirildi. Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) yönetimindeki belediyeler, 9 Haziran 2026’ya kadar toplam 78 kadın merkezi aktifleştirdi. 36 Kadın Dayanışma ve Yaşam Merkezi, 25 Kadın Dinlenme Merkezi ve 17 Kadın Yaşam Merkezi faaliyete geçirdi. Yanı sıra şu çalışmalar öne çıktı:
- 48 belediyede kadınların yönetim süreçlerine katılımını ve eşit temsiliyeti hayata geçirmek adına kadın meclisleri kuruldu.
- 30 belediyede kadınların hukuki destek mekanizmalarına erişimini artırmak için barolar ile protokoller imzalandı.
- 50 belediyede kadına yönelik şiddetle mücadeleyi kurumsallaştırmak adına şiddet tutum belgeleri hazırlanıp, meclis kararlarına dönüştürüldü.
- Toplam 4 binin üzerinde kadına psikolojik ve hukuki destek sağlandı. Tüm çalışmalar kapsamında 10 binin üzerinde kadına ulaşıldı.
En hızlı kadın politikaları müdürlükleri toparlandı
Güneydoğu Anadolu Belediyeler Birliği (GABB) Müdürlüğü’nde görev yapan Dilek Akkuş, 2024 yerel yönetimler seçimlerinden sonra en hızlı toparlanan alanın kadın politikalar müdürlükleri olduğunu söyledi. Bu kapsamda geçmiş deneyimlerin etkili olduğuna dikkati çeken Dilek Akkuş, DEM Partili belediyeler bünyesinde birçok kadın merkezi açıldığını vurguladı. Bu kapsamda saha çalışmaları yapıldığını kaydeden Dilek Akkuş, kadınlara merkezlerin tanıtıldığını ve şiddetle mücadeleye dair neler yapılması gerektiğinin anlatıldığını belirtti.
‘Yoksullukla mücadele aynı zamanda şiddetle mücadeledir’
Dilek Akkuş, saha araştırmasında çıkan sonuçlara işaret ederek, “Kadınlar şiddeti biliyorlar. Ama şiddetin fiziksel şiddetten ibaret olmadığını, şiddetin toplumsal cinsiyet eşitsizliği, dijitalleşmenin etkisiyle farklı biçimlerde derinleştiğini görüyoruz. Özellikle psikolojik, ekonomik, dijital ve ısrarlı takip gibi şiddet türleri son dönem karşımıza çıkan türlerden. Derinleşen kadın yoksulluğu ile birlikte kadınların şiddetsiz bir yaşam kurmaları da gittikçe zorlaşmakta. Şiddetle mücadele aynı zamanda yoksullukla mücadeledir. Yoksullukla mücadele aynı zamanda şiddetle mücadeledir” dedi.
Kadına yönelik şiddetin toplumsal bir sorun olduğunun altını çizen Dilek Akkuş, sadece cezai yaptırımlarla mücadele verilemeyeceğini kaydetti. Dilek Akkuş, şunları söyledi:
“Yerel yönetimler halka en yakın kurumlar olarak bu mücadelenin en önemli aktörlerinden biridir. Kadınların güvenli kent hakkını güvence altına almak, eşit hizmet sunmak, toplumsal cinsiyet eşitliğini tüm belediye politikalarına entegre etmek, yerel yönetimlerin temel sorumlulukları arasındadır. Bu çerçevede yerel yönetimler aslında kadına yönelik şiddette mücadelede yalnızca hizmet sağlayıcı kurumlar değildir. Yerel yönetimlerin politik iradesi belirleyici bir öneme sahip.”
‘Kadınların ekonomik bağımsızlığını destekleyecek politikalar ve programları geliştirilmeli’
Diğer kamu kurum ve kuruluşlarının da bu mücadelenin bir parçası olması gerektiğini vurgulayan Dilek Akkuş, “Barolar, sağlık kuruluşları, kadın örgütleri, kamu kurumlarıyla çok güçlü mekanizmalar kurabilir. Bu meselede herkesin elini taşın altına koyması gerekiyor. Bunun için belediye personeli, kolluk kuvveti, sağlık çalışanları, kamu görevlileri, toplumsal cinsiyet eşitliği ve şiddetle mücadele konusunda sürekli eğitim almaları gerekiyor. Yani bu perspektifle çalışmalarını yürütmesi gerekiyor. Toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifi ile bu meseleye bakmak gerekiyor. Yine kadın örgütlerinin karar alma süreçlerindeki mekanizmalarına etkin katılımı önemlidir. Kadınların ekonomik bağımsızlığını destekleyecek sosyal politikalar ve istihdam programları geliştirilmeli” önerilerini sıraladı.
DİKASUM, 2026’nın ilk 5 ayında 138 başvuru aldı
Amed Büyükşehir Belediyesi, seçimlerden bu yana kentte 37 “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Eğitimi” atölyesiyle bin 778 kadına ulaştı. Son dönemlerde artan dijital şiddete karşı da atölyeler düzenliyor. Amed’de 8 yıl aradan sonra yeniden faaliyete giren DİKASUM, 2026’nın ilk 5 ayında 138 başvuru aldı. DİKASUM’a 2025 yılı boyunca 393 kadın başvurdu. Yapılan başvurular arasında en yüksek veri ise ekonomik şiddet oldu. 142 kadın ekonomik şiddet, 94 psikolojik, 32 fiziksel şiddet ve 6 cinsel şiddet başvuruları yer aldı.
Bunun yanı sıra Rezan ve Amed Büyükşehir Belediyesi bünyesinde bulunan iki kadın sığınma evine 2025 yılı boyunca 258 kadın ve 173 çocuk alındı. Sığınma evine alınan kadınların 207’si aile içi şiddet gördü.167’si psikolojik, 41’i ekonomik, 132’si fiziksel, 17’si ekonomik şiddet gördü.
‘Kadına şiddet toplumsal bir sorundur’
DİKASUM çalışmalarında yer alan psikolog Zelal Kocakaya ise, şiddeti önleyici koruyucu politikalar üretmeye çalıştıklarını söyledi. Zelal Kocakaya, “Bu politikaları kadınlardan uzak bir noktada değil, kadınlarla temas kurarak geliştiriyoruz. Sahada gördüğümüz; ne yazık ki şiddet ortadan kalkmıyor. Biçimleri değişiyor, türleri değişiyor. Geçmiş yıllarda sadece fiziksel şiddet dile getirilirken, artık kadınlar yaşadıkları ekonomik, dijital, cinsel şiddetin farkındalar. Bununla da mücadele etmeye çalışıyorlar” diye belirtti.
Kadına yönelik şiddetle mücadelenin çok paydaşlı bir süreç olduğunu söyleyen Zelal Kocakaya, “Her kesimin kadına yönelik şiddete karşı bakış açısının tek olması gerekir. Kadına şiddet ‘aile içi mesele’ değil, ‘bireysel sorun’ değil, toplumsal bir sorundur. Devlet politikalarının değiştirilmesi gerekiyor” dedi.
Haber: Berivan Altan\MA
