NOAA raporunda, son bir ay içinde El Nino koşullarının oluştuğu bildirildi. Bunun Pasifik Okyanusu yüzey sıcaklıklarının ortalamanın üzerinde seyretmesinden anlaşıldığı belirtilirken, 2026 çok sıcak geçecek
K.Bülent Ongun
11 Haziran’da ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), El Nino hava olayının Pasifik Okyanusu’nda resmen oluştuğunu ve tarihteki en güçlü seviyesine ulaşmasının beklendiğini duyurdu. NOAA’dan bilim insanları son açıklamalarında El Nino fenomeninin varlığını resmen doğruladılar. Raporda, son bir ay içinde El Nino koşullarının oluştuğu ve bunun Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerinde seyretmesinden anlaşıldığı belirtiliyor.
Ocak 2027’ye kadar etkili
NOAA’daki meteorologlar, Kasım 2026 ile Ocak 2027 arasında çok güçlü bir El Nino olayının meydana gelme olasılığının yüzde 63 olduğunu tahmin ediyor ve bu da 1950’den beri görülen en güçlü El Nino olayı olacaktır. Daha önce iklim uzmanları, El Nino fenomeninin Dünya’nın sıcaklığını artırmaya devam edeceğini ve bunun da küresel çapta bir dizi aşırı hava olayına yol açacağını tahmin etmişti. Tahminler, bu El Nino olayının şiddetinin, aşırı sıcaklık, fırtınalar, seller, kuraklıklar ve orman yangınları nedeniyle milyarlarca dolarlık hasara yol açan 1997 El Nino’sunun rekoruna eşdeğer veya onu aşabileceğini gösteriyor.
G.Amerika’nın batısı etkilenecek
Uzmanlar, El Nino’nun etkisinin bölgeye göre değişeceğini söylüyor. Bu iklim olayı genellikle Atlantik’teki kasırga aktivitesini azaltır, ancak tamamen ortadan kaldırmaz; Pasifik’teki fırtına aktivitesini ise artırır. Bu nedenle, ABD’nin Doğu Kıyısı ve Körfez Kıyısı bölgeleri nispeten güvenli olabilir, ancak Hawaii ve diğer adalar daha büyük risk altında olacağı anlamına gelmektedir. Hali hazırda şiddetli kuraklıkla boğuşan pasifik orta doğu bölgesi bundan fayda görebilirken, Güney Amerika’nın batı kesimi ise alışılmadık derecede sıcak yazlarla birlikte yoğun yağmur ve seller yaşayacak.
Hindistan ve Avustralya
Asya’da Hindistan giderek şiddetlenen sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya kalırken, Avustralya kuraklık, orman yangınları ve yüksek sıcaklıklarla tehdit ediliyor. Columbia Üniversitesi’nde iklim bilimci ve El Nino uzmanı olan Muhammed Azhar Ehsan, Kuzeydoğu Afrika’nın ani hava değişiklikleri yaşama riski altında olduğuna ve şiddetli kuraklıklardan aşırı yağışlara geçiş yapabileceğine inanıyor.
12 ay sürebiliyor
El Nino’nun şiddeti, okyanus ısısının atmosfere daha yavaş salınması nedeniyle genellikle yılın sonunda zirveye ulaşır ve bu da küresel sıcaklıkları bir sonraki yıl daha da yükseltir. Bu, orta ve doğu Pasifik veya tropikal denizlerdeki okyanus yüzeyinin ısınmasıyla ilişkili doğal bir iklim modelidir. Bu fenomen küresel hava modellerini etkileyip değiştirerek sıcaklık, yağış ve rüzgarda önemli değişikliklere neden olur. El Nino genellikle 2-7 yılda bir meydana gelir ve yaklaşık 9-12 ay sürmektedir.
Sıcaklık rekorları kırılabilir
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), küresel sıcaklıkları artırma potansiyeli taşıyan El Nino hava olayının Haziran-Ağustos 2026 döneminde gerçekleşme olasılığının yüzde 80 olduğunu duyurdu. Bunun en az kasıma kadar devam etme olasılığı ise yüzde 90’a yakın veya üzerinde tahmin ediliyor. Columbia Üniversitesi ise mayıs-temmuz döneminde El Nino koşullarının görülme olasılığının yüzde 98 olduğunu açıkladı. El Nino etkisiyle sıcaklıkların sanayi öncesi döneme kıyasla 2 derece ve üzerine çıkması halinde, küresel ölçekte aşırı hava olayları ve sıcaklık rekorlarının görülebileceği tahmin ediliyor.
El Nino adı balıkçılardan
La Nina henüz tanınmadan önce, Güney Amerikalı balıkçılar, kıyı sularının Noel civarındaki zamanlarında ısındığını fark etmişlerdi. Bu sıcaklıkla, dini bayramla bağlantılı olarak “El Nino” (İspanyolca’da erkek çocuk) adını vermişlerdi. Sir Gilbert Walker, Endonezya ve tropikal Pasifik’te deniz basıncındaki büyük değişimleri ifade eden “Güney Salınımını” keşfetti. Ancak bunun Pasifik Okyanusu’ndaki değişimlerle veya El Nino ile bağlantılı olduğu fark edilmedi. 1960’lı yılların sonlarına kadar Jacob Bjerknes ve diğerleri tarafından okyanus ve atmosferdeki sistemlerle ilgili olduğu fark edilemedi ve “ENSO” terimi ortaya çıktı. La Nina ve Nötr süreleri ise 1980’lerden sonra önem kazandı.
Türkiye’de El Nino
İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, yazın etkili olması beklenen “Süper El Nino”nun, Türkiye’de sıcaklık rekorları, kuraklık, orman yangınları ve ani sel gibi olayları artırabileceğini söyledi. Küresel ısınma sürecine eklenebilecek güçlü bir El Nino olasılığının iklim sistemi üzerinde önemli etkiler oluşturabileceğini ifade eden Tağıl, El Nino’nun Türkiye’ye doğrudan etkisinin bulunmadığını ancak atmosferik sirkülasyonu değiştirerek dolaylı sonuçlar doğurabileceğini bildirdi.
Çok sıcak yaz öngörülüyor
Geçmişteki güçlü El Nino dönemlerine değinen Tağıl, 1997-1998, 2015-2016 ve 2023-2024’te yaşanan vakalarda kuraklık ile yangın olaylarında artış gözlemlendiğini anımsattı. Bu yaz da “Süper El Nino”nun sıra dışı hava olaylarını artırabileceğini söyleyen Tağıl, “Yaz mevsiminin stabil bir yaz olarak değil, zaman zaman sıcaklıkların yüksek olduğu, kuraklığın şiddetli olduğu, yangın frekansının yüksek olduğu bir yaz olarak gerçekleşeceğini öngörüyoruz ama aynı zamanda da kısa süreli ekstrem hava olaylarıyla da bu dönemin zaman zaman parçalanacağını öngörebiliriz” dedi.
Sonbahar sıcak olacak
“Süper El Nino” etkisinin 2027’de de süreceğini belirten Tağıl, “2026-2027 döneminde sonbahar mevsiminin daha sıcak ve mevsim normallerinin üzerinde geçeceğini öngörüyoruz ancak ortalamaların üzerindeki bu sıcaklıklara ekstrem hava olaylarının da eşlik etmesi bekleniyor. Özellikle orman yangınları ve sel olaylarının daha sık yaşanabileceği bir dönem öngörüyoruz, hatta 2026 yazında ve 2027 boyunca yeni sıcaklık rekorlarının kırılması da olası görünüyor.” diye konuştu. Özellikle Ege, Akdeniz ve Kürdistan coğrafyasında kuraklık riskinin büyüyeceğini, Karadeniz’de ise şiddetli yağış ve sel olaylarının öne çıkabileceği belirtilmekte.
El Nino ve La Nina nedir?
Küresel atmosferik sistemleri değiştirme yeteneği nedeniyle Dünya’daki en önemli iklim olaylarından biri ENSO’dur ve dünya genelinde sıcaklık ve yağış etkilerine sahiptir. ENSO tek bir iklim koşuluna sahip olmasına rağmen, bulunabileceği üç durum veya aşama vardır. “El Nino” ve “La Nina” olarak kullanılan iki kırılma aşaması, ENSO’nun eşlenik bir iklim olması nedeniyle hem okyanusta hem de atmosferde belirli değişikliklere neden olur. “Nötr” durumu ise bu sürekliliğin ortasındadır.
El Nino sıcak okyanus
Orta ve doğu tropikal Pasifik Okyanusu’nda okyanusun aşırı ısınması veya ortalamanın üzerinde deniz yüzey sıcaklıkları görülmekte. Endonezya’daki yağış miktarı azalırken, tropikal Pasifik Okyanusu üzerindeki yağış miktarı artmakta. Normalde ekvator boyunca doğudan batıya esen (doğu rüzgarları) alçak seviyede yüzey rüzgarları zayıflar veya bazı sıcaklıktaki ters yöne (batıdan doğuya veya batı rüzgarları) doğru esmeye başlar.
La Nina soğuk okyanus
Orta ve doğu tropikal Pasifik Okyanusu’nda okyanus yüzeyinin soğuması veya ortalama deniz yüzey sıcaklıklarının (SST) altında kalması. Endonezya’daki yağış miktarı artarken, orta tropikal Pasifik Okyanusu’nda yağış miktarı azalır. Ekvator normal doğu rüzgarları boyunca daha da güçlenir. Tropikal Pasifik deniz sıcaklığı genellikle ortalamaya yakındır. Bununla birlikte, okyanusun El Nino veya La Nina durumunda olduğu gibi görünür, ancak atmosferin buna uymadığı (veya tam tersi) bazı durumlar vardır.
