Ali Haydar Kaytan’ın PKK’nin kurucu kadrolarından biri olmanın ötesinde hareketin anlam dünyasını şekillendiren isimlerden olduğunu söyleyen Haydar Ergül, ‘Önderliği en iyi anlayan, anlatan ve topluma taşıyan kişiydi’ dedi
Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı’dan sonra 12’nci kongresini gerçekleştiren PKK, sonuç bildirgesinde kurucu önderlerinden Ali Haydar Ali Haydar Kaytan’ın 3 Temmuz 2018 tarihinde, Rıza Altun’un ise 25 Eylül 2019’da hayatını kaybettiklerini duyurdu. Ali Haydar Kaytan’ı tanıyan isimlerden Demokratik Modernite editörü Haydar Ergül, Kaytan’ın mücadelesini anlattı.
Ali Haydar Kaytan’ın yalnızca kurucu bir isim olmadığını, aynı zamanda hareketin anlam dünyasını inşa eden, Abdullah Öcalan’ın düşüncelerini en iyi kavrayan ve toplumsallaştıran biri olduğunu vurgulayan Haydar Ergül, onun yeni özgür Kürt kişiliğinin oluşumunda belirleyici olduğunu ifade etti. Haydar Ergül, “Ondan söz etmek güç, anlatmak zor. O önderliği ‘anlam’ ve ‘hissiyat’ diyerek, tanımlar. Ama Fuat arkadaş da öyledir. Çok yönlü, anlam değeri çok yüksek bir kişilikten söz ediyoruz. Çok yakından tanıyan biri olarak onun varlığını anlatmak gerçekten güç. O kuşaklar içinde yaşayacaktır. Dünyanın her tarafında Fuat arkadaş anlatılıyor. On milyonlar yeniden onu duyacak, onu anacak ve anısına bağlı olarak özgürlük yürüyüşünü sürdürme sözü verecek. Bu röportaja gelirken, 10’uncu Kongre’nin videosunu yeniden bulup izledim. Orada ‘Yeni dönem kadrosu, yeni dönem devrimcisi; demokratik ulus ve komünü inşa kadrosudur’ diyor. Biz de bugün en çok bunu tartışıyoruz” dedi.
İki Dersîmli ailenin çocukları
Ali Haydar Ali Haydar Kaytan ile Rıza Rıza Altun’un yaşam öykülerinin birçok ortak nokta taşıdığını söyleyen Haydar Ergül, her ikisinin de Dersîm sürgünü ailelerden geldiğini belirterek, “Rıza arkadaşın ailesi çok daha önce Dersîm’den Kayseri Sarız’a sürgün ediliyor. Fuat arkadaşın ailesi ise 1938 Dersîm Tertelesi sonrasında sürgün ediliyor. Anne tarafı Kayseri’ye, baba tarafı Eskişehir’e gönderiliyor. İki Dersîmlinin çeşitli vesilelerle aileleri sürgün edilmiş. Ama bu iki arkadaşın kaderi Ankara’da birleşiyor” dedi.
Ali Haydar Kaytan ile Rıza Altun’un yollarının kesiştiği tarihin 1970-1975 olduğunu belirten Haydar Ergül, “Fuat arkadaş Siyasal Bilgiler öğrencisidir. Rıza arkadaşın ailesi ise Tuzluçayır’da yaşıyor. Kemal Pir’in yürüttüğü çalışmalar sırasında yolları kesişiyor. Böylece iki Dersîmli, iki sürgün ailesinin çocukları aynı yürüyüşte birleşiyor. Sonrasında da PKK’nin kurucu önder kadroları arasında yer alıyorlar” diye konuştu.
‘Serxwebûn’un kurucularından’
Ali Haydar Kaytan ile ilk kez 1987 yılında Paris’te karşılaştığını anlatan Haydar Ergül, Ali Haydar Kaytan’ın anlattığı bir değerlendirmeyi hiç unutmadığının altını çizerek, “Ben Hamburg’daydım. 1982 yılının Ocak ayında ‘Serxwebûn Gazetesi’ yayına başladı. Fuat arkadaş yayın çalışmalarına katılıyor. O Serxwebûn’un ilk kurucularından ve geliştiricilerindendir. Mazlum Doğan arkadaşla birlikte ilk basıncılarımızdandır. Onun için düşünce kutsaldır, yazmak kutsaldır her zaman bunu söylerdi. Sürekli okurdu. ‘Yazan, çizen toplumlar hafıza oluşturur, bilgi oluşturur, karakter oluşturur, kimlik inşa eder’ derdi. Hatta bir ara yatağa uzandı yatıyor. Yatağın üzerine böyle yüzü koyun yatmış elinde kitap okuyordu” ifadelerini kullandı.
‘Muazzam bir edebi kişiliği vardı’
Ali Haydar Kaytan’ın güçlü bir edebi yönünün olduğunu hatırlatan Haydar Ergül, “Tanışmadan önce ‘Ben İnsandım’ şiirini okumuştum. Kimin yazdığını araştırdım. ‘Fuat arkadaş’ dediler. Yazılarını da okuyunca muazzam bir edebi kişiliği olduğunun farkına varılır. Ama edebiyata yönelmiyordu. ‘Edebiyata yönelirsem parti bana onu yap, der. Halbuki ben devrimcilik yapmak istiyorum’ diyordu. Şiirlerini yazıp atıyordu. Partinin eline geçerse ‘şiir yaz’ demesinler diye. Önderlik ‘Bir sürü şiiri var, çöpten toplayın’ demiş ve toplamışlar. Mesela ‘Ben insandım’ şiirini 1977’de Haki Karer şehit düştüğünde Dersîm’deki Pertek Cezaevi’ndeyken yazıyor” diye belirtti.
Kaytan’ın kapitalizm tespiti
Ali Haydar Kaytan’dan Mazlum Korkmaz Akademisi’nde unutamadığı bir dersi dinlediğini aktaran Haydar Ergül, “Kapitalizme ilişkin yaptığı bir tespit hâlâ aklımdadır. Şöyle diyordu: ‘İlk kez Avrupa’ya geldiğimde kapitalist yaşama çok büyük tepki duyuyordum. İkinci gelişimde bu tepkim yumuşamıştı. Kapitalist yaşam öyle bir şey ki, ilk anda tepki duyarsın. Eğer bilinçli ve iradeli hareket edemezsen seni yavaş yavaş kendisine benzetir.’ Bu değerlendirme beni çok etkilemişti” ifadelerini kullandı.
Soykırıma ve inkara itiraz etti
“Onun itirazı Dersîm Katliamı’na, soykırıma ve inkâraydı. ‘İnsan olan kimliğine saldırı varsa ve buna itiraz etmiyorsa insan değildir’, derdi. Hakikat kimliğe sahip çıkmaktır anlayışına sahipti” diyen Haydar Ergül, daha sonra PKK’nin ortaya çıkışının tesadüf olmadığını kaydetti. Kürdistan’da yaşanan katliamların, baskıların PKK’yi ortaya çıkardığını dile getiren Haydar Ergül, “İlk etkileyici yürüyüşçüler de Dersîm’dendi. Bu tesadüf değildir. Kimliğe yapılan yoğun saldırıya, inkâr ve imhaya karşı güçlü bir itirazın ifadesidir. Bunlar içerisinde en etkili kişiliklerden biri de Fuat arkadaştır. ‘Hevalê Fuat PKK’dir’ demek abartı olmaz. ‘Hevalê Fuat özgür Kürdistan’dır’ demek hakikatin altını çizmektir. Çünkü o bir hakikat yürüyüşçüsüdür. Hakikati açığa çıkaran, onu anlamlaştıran, kavramlaştıran ve topluma taşıyan bir kişilikti. Hevalê Fuat bir hakikattir. Alevi inancında ‘İnsan ölmez, haktan gelir hakikate yürür’ denir. Hakikate yürümek sırlaşmaktır. Hevalê Fuat da bu anlamda Kürt toplumuna sırlanmıştır” şeklinde konuştu.
Düsseldorf davaları
Ali Haydar Kaytan’ın 1987 yılında Almanya’da görülen ve “Birinci PKK Davası” olarak bilinen Düsseldorf yargılamasındaki savunmasına değinen Haydar Ergül, “O davada çok etkileyici savunmalar yaptı. Dersîm hakikatini, Kürdistan’ın hakikatini muazzam savundu. O davada yaşanan bir olayı hiç unutmam. İtirafçılardan biri mahkemeye giderken arkadaşlardan biri ona alçak diye sesleniyor. Mahkemede bunu şikâyet ediyor. Hevalê Fuat ayağa kalkıp şöyle diyor: ‘Alçaklık ona iltifattır. Her alçaklıkta bir yükselti vardır. Arkadaş ona iltifat etmiş. Bu çukurdur, diptir.’ Müthiş bir tanımdı. Hâlâ hafızalardadır” dedi.
Sadeliği ve mütevaziliği
1998 yılında cezaevinden çıktıktan sonra Hollanda’da düzenlenen bir eğitim çalışmasında Ali Haydar Kaytan ile yeniden birlikte olduklarını söyleyen Haydar Ergül, “Orada ben eğitimden sorumluydum. Ders bittikten sonra odasına gidiyordum. Her gelişimde ayağa kalkıyordu. Yapma diyordum. Bana, ‘Şu anda burada en sorumlu sensin. Hareketi temsil ediyorsun’ diyordu. Defalarca rica ettim. En sonunda, ‘Ben buraya seni dinlemeye geldim. Seni anlamak PKK’yi anlamaktır. Seni anlamak önderliği anlamaktır. Eğer ayağa kalkmaya devam edersen bir daha gelmeyeceğim’ dedim. Ondan sonra vazgeçti. Bu onun sadeliğini, mütevaziliğini ve harekete duyduğu derin saygıyı gösteriyordu” dedi.
‘Önderlikle ilişkisi çok farklıydı’
Abdullah Öcalan ile Ali Haydar Kaytan arasındaki ilişkiye değinen Haydar Ergül, “Özgürlük Hareketi’nde herkes önderliğe bağlıdır. Ama Hevalê Fuat ile Önderlik arasındaki yoldaşlık çok farklı, çok özgündü. Önderliği içimizde en iyi anlayan, en iyi anlatan, en iyi anlamlandıran ve topluma taşıyan kişiydi. Aynı zamanda Önderliğe sonsuz bağlıydı” diyerek, Ali Haydar Kaytan’ın düşünsel katkılarının örgüt kültürünün oluşumunda belirleyici olduğunu vurguladı.
‘Sen PKK tarihisin’
Ali Haydar Kaytan’ın Mahsum Korkmaz Akademisi’nde yaşadığı bir anıyı aktaran Haydar Ergül, Abdullah Öcalan’ın ona söylediği sözleri şöyle aktardı: “Bir dönem yoğunlaşma sürecindeydi. Önderlik, ‘Fuat arkadaş git parti tarihini anlat’ diyordu. Fuat arkadaş da ‘Başkanım, hiç hazırlık yapmadım’ diye cevap veriyor. Bunun üzerine önderlik, ‘Senin hazırlık yapmana gerek yok. Git kendini anlat. Sen PKK tarihisin, Özgürlük Hareketi tarihisin’ diyor. Sonrasında Fuat arkadaş anlatıyordu.”
12’nci Kongre
PKK’nin 12’nci Kongresi’ni değerlendiren Haydar Ergül, kongrenin yalnızca örgütsel bir karar değil, “tarihsel bir dönüşüm anlamı taşıdığını” sözlerine ekledi. Haydar Ergül, “PKK, Haki Karer’in şehadetine, Kürt inkarına verilen cevap olarak kuruldu. Aradan 52 yıl geçti. 12’nci Kongre’de kendisini feshederken bunu Hevalê Fuat ve Rıza arkadaşlara adadı. Bu çok tarihsel bir durumdur. Bir önder kadronun şehadetiyle kurulan hareket, yine kurucu önder kadrolarının anısına yeni bir döneme geçti” dedi.
‘Ömrünün sonuna kadar başkanla yürüdü’
Ali Haydar Kaytan’ın Abdullah Öcalan ile ilk tanışmasını da anlatan Haydar Ergül, bunun 1972 yılında gerçekleştiğini belirterek, “Önderlik cezaevinden çıktıktan sonra Siyasal Bilgiler de karşılaşıyorlar. Fuat arkadaş, ‘Geçmiş olsun’ diyor. Önderlik de ‘Biraz sohbet edebilir miyiz?’ diye soruyor. Üç, dört saat Ankara sokaklarında yürüyorlar. Fuat arkadaş o günü anlatırken, ‘Bana Dersîm’i anlattı, anlamı anlattı, insanlığı anlattı’ dedi. Ondan sonra ömrünün sonuna kadar başkanla yürüdü” diye kaydetti.
‘Hevalê Fuat yeni dönemin öncülerinden biridir’
Bugün gelinen aşamanın yeni bir inşa süreci olduğunu belirten Haydar Ergül, “PKK kendisini feshetti, yeni bir süreç başladı. Bu bir inşa sürecidir. İsyandan inşaya geçiliyor. Fuat arkadaş bunu yıllar önce Demokratik Ulus ve Komün inşası olarak tarif etmişti. Bugün geldiğimiz nokta tam da budur. Başta Kürt gençliği olmak üzere demokratik ulusu kurmak isteyen herkes Fuat arkadaşın yaşamını, doğaya, topluma ve insana verdiği anlamı yeniden öğrenebilirse başarılı olur. Mutluluk toplumdadır, doğadadır, evrendedir. Evreni anlamak istiyorsan insanı anlayacaksın. O, elli yılı aşkın süre şaşmadan yürüyen bir hakikat yürüyüşçüsüydü. Demokratik ulusu, komünü ve öz yönetimi örgütleyecek yeni kuşakların onun sabrını, arayışçılığını ve inşa anlayışını yeniden okuyup anlaması gerekiyor. 12’nci Kongre ile birlikte başlayan yeni dönemin en önemli öncüllerinden biri Hevalê Fuat’tır” ifadelerine yer verdi.
Haber: Helin Özgün / MA
