Bin civarında dolandırıcılık dosyasının olduğu Silopiya’da, gençler ve yaşlılar dijital dolandırıcıların hedefinde. Sahte alışveriş siteleri ve bahisten gelen paralar kiralanan İBAN’lar üzerinden kaybediliyor
Dijital çağın gelişimiyle birlikte dolandırıcılık da dijital mecralara taşındı. Oltalama, kimlik hırsızlığı, hayali iş ilanları ve sahte alışveriş siteleri yoluyla her gün binlerce kişi dolandırılıyor. Hazırlanan iddianameler ve mağdurların anlatımları, dijital dolandırıcılığın organize ve küresel bir sektöre dönüştüğüne işaret ediyor.
“Yeni nesil tehdit” olarak da nitelendirilen dijital dolandırıcılığın bin bir türlü yol ve yönetimi bulunuyor. Ancak “kiralık IBAN dolandırıcılığı” son dönemlerde en çok karşılaşılan dolandırıcılık türü. Dijital medya hesapları, Telegram grupları, mesajlaşma grupları ya da farklı siteler üzerinden organize edilen şebeke, her geçen gün daha da büyüyor. Öyle ki neredeyse her bir kentte “IBAN çeteleri” otaya çıkmış durumda.
Şirnex’in Silopiya (Silopi) ilçesinde son yıllarda artan “kiralık IBAN dolandırıcılığı” faaliyetleri, söz konusu şebekenin geldiği boyut ve nasıl işlediğine dair çarpıcı bilgiler sunuyor. Hem dava süreçlerinde ortaya çıkan bilgiler hem mağdur anlatımları hem de avukatların konuya dair bilgileri, kentte “IBAN çeteleri” kurulduğu yönünde. Peki Silopiya’da bu şebeke nasıl işliyor ve paralar nereye gidiyor?
Ekonomik durumu iyi olmayanlar hedefte
Diğer kentlerde olduğu gibi burada da gençler ve yaşlılar dolandırıcıların hedefinde. Şebekeler bu noktada farklı yol ve yöntemler izliyor. Genelde dijital medya üzerinden ekonomik durumu iyi olmayanlara haftalık ya da aylık “ödeme” teklif ediliyor ve IBAN’larının kiralanması isteniyor. Bu yol ve yöntemi deneyen şebekeler, tekliflerini kabul eden bazı kişileri zamanla ağa da dahil ediyor.
“Sadece hesabını kullanacağız, hiçbir riski yok”, “Hiçbir sorumluluğun yok”, “Hesap senin ama sorumluluk bizde”, ”Yaptığımız iş yasal”, “‘Kartlarım kayboldu ya da çalındı dersin, bir şey olmaz”, “Hesabını verirsen para kazanırsın” ya da “Hesabını kullandır, komisyon kazan” gibi söylemler söz konusu yöntemi deneyen şebekenin temel argümanları.
Bazı şebekelerin yöntemleri de farklı; burada akrabalık ya da dostluk ilişkileri devreye konuluyor. “Zordayım”, “Hesabım bloke edilmiş” ya da “Sadece 1-2 gün kullanacağım” söylemleri de bu şebekenin argümanları.
Şebekeler her iki yol ve yöntemde de IBAN bilgileri ve internet bankacılığı şifrelerini alıp, hesap kontrolleri eline geçiyor.
Hesaplar elde edilen paraların izini kaybettirmek için kullanılıyor
Her bir şebeke, elde ettiği hesaplar üzerinden farklı işlemler yapıyor. Silopiya’daki şebekeler, bu hesapları, dolandırdıkları kişilerden gelen paralar ya da “yasa dışı” bahisten elde ettikleri paraların izini kaybettirmek için kullanıyor.
Şebeke üyeleri, ilk olarak sahte yatırım vaadi ilanları ya da farklı yöntemlerle bazı kişileri dolandırıyor. Ya da “yasa dışı” bahisi için bu hesapları kullanıyor. Gelen paralar daha sonra bu IBAN’lar üzerinden kripto hesaplara aktarılıyor. Herhangi bir şikayet durumunda ise ilk şüpheli, IBAN’ını paylaşan kişi/kişiler oluyor.
İnternet alışverişi dolandırıcılığa da en çok kullanılan yöntemler arasında
IBAN’lar birçok kez internet alışverişi dolandırıcılığından elde edilen paralar için kullanılıyor. Sahte ürünler (piyasa değerinin altında fiyatlarda cep telefonu, bilgisayar, televizyon, araç parçaları, tatil köyü, bungalov kiralama, mobilya…) üzerinden ilan açılıyor. Dolandırılan kişilerden parayı bu IBAN hesaplarına yatırılmaları isteniyor.
Yine dijital medya ya da mesajlar üzerinden gönderilen “Acil para lazım”, “Ödül kazandınız” ve ”Çekilişi kazandınız” gibi senaryolarla elde edilen paralar; sahte iş ve arsa ilanlarından gelen kaporalar, “faizsiz kredi” gibi yöntemlerden gelen kaporalar da bu IBAN hesapları üzerinden farklı kripto hesaplara aktarılıyor.
Sadece Silopiya’da bin civarında dolandırıcılık soruşturması var
Elde edinilen bilgilere göre Şirnex genelindeki soruşturmaların ya da davaların yüzde 60-65’i dolandırıclıkla ilgili. Sadece Silopiya’da bin civarında dolandırıcılık soruşturması olduğu öğrenildi. Yapılan yargılamalarda genelde şebekelerin yerel ağında yer alan isimler ya da IBAN’ları kullandırtan kişiler “suçlu” bulunuyor. Ancak paraların gittiği hesapların kimlerin elinde olduğu ya da yerel ağları organize edenlerin kim olduklarına dair kapsamlı soruşturmalar yürütülmüyor.
Sahte ürünler için kiralık hesaplara para yatırılıyor
Her ne kadar öncelik hedef gençler ve yaşlılar olsa da herkes bir şekilde bu şebekelerin tuzağına düşebiliyor. Hakimler, savcılar, avukatlar, memurlar, öğretmenler, gazeteciler… IBAN vermemiş olsalar da şebekelerin hedefi olabiliyorlar. Birçok kişi sahte ürün ya da hayali bir arsa veya ev için bu şebekelerin “kiraladıkları” IBAN hesaplarına para gönderiyor.
Paranın peşine çoğu zaman düşülmüyor
Şirnex’te yaşayan meslektaşımız Emrullah Acar da yakın bir dönemde benzer bir durumu yaşamış. “İnternet taahhüttünüz bitiyor, yeni taşınabilir modem gönderelim” diyen şebekeye para göndermiş. Eski model modemin gönderilmesi üzerine dolandırıldığını anlamış. Bunun üzerine Tüketici Hakem Kurulu’na başvurmuş. Emrullah Acar, girişimleri sonucu parasını geri alabilmiş. Ancak benzer durumda olan birçok kişi, gönderdiği paranın peşine düşmüyor. Dolandırıcıların gelir kaynağı da genelde peşine düşülmeyen paralar oluyor.
‘İnsanlar kısa yoldan zengin olma hedefinde’
Başından geçenleri anlatan Emrullah Acar, “Bir ülkede ekonomik kriz varsa dolandırıcılık da çok olur. İnsanlar kısa yoldan zengin olma hedefinde. Sanal medya ya da telefon üzerinden dolandırıcılık yapıyorlar. Herkes bir şekilde dolandırılıyor” dedi. Emrullah Acar, şunları kaydetti:
“İnternet taahhütümün bitmesine az kalmıştı. Ben de telefon bekliyordum. Türk Telekom adına telefon geldi. Onlara ait olup olmadığına bakmadım. Taahhütüme az bir süre kaldığından kaynaklı ben de kandım. Modem satacaklarını söylediler. Bu tekliflerini cazip gördüm ve onayladım. Bana gönderilen modem çok eski bir modemdi. Beni arayan numaranın Türk Telekom’a ait olmadığını öğrendim. E-devlet üzerinden Tüketici Hakem Kurulu’na başvurdum. Bunun üzerine parayı geri aldım.”
Dolandırıcılar arayıp, parayı iade etti
Emrullah Acar, başvuru sonrası WhatsApp üzerinden arandığını, kendisini arayan kişinin Ankara’da bir adres verdiğini, hemen sonrasında parayı geri gönderdiğini aktardı. Telefon başındaki kişinin kendisini dolandıran kişi olduğunu sonradan fark ettiğini de aktaran Emrullah Acar, “Bilirkişi olarak aradılar. Haklısın ve paramı vereceklerini söylediler” diye kaydetti.
Dolandırıcıların söz konusu yöntemler “sıfır risk” aldığını belirten Emrullah Acar, “Onlar da Tüketici Hakem Kurulu’na mağduriyetin giderildiğini söylüyor. Kurul da başvuruyu tamamlıyor. Böylece resmiyette bir sorun yaşanmıyor. Birçok kişi para az olmasından kaynaklı başvuru yapmıyor. Küçük meblağlar olduğu için. Günde yüzlerce kişiyi dolandırılıyorlar. 5 kişi başvuruyor, diğerleri başvurmuyor. Başvurmayanların parası da onlara kalıyor” şeklinde konuştu.
Dolandırıcıların taahhüt süresinin sonlanacağı bilgisini bilmelerinin kendisinde kimi soru işaretleri yarattığını ifade eden Emrullah Acar, şöyle devam etti:
“Demek ki bizim bilgilerimiz onların elinde. Bu bilgiler şirkette mevcut. Bu bilgilerin bu şirketler üzerinden bunlara ulaştırıldığını ya da bu şirketlerde şebekenin bir parçasının olduğunu tahmin ediyorum. Firmayı da arayıp sordum. Onlar da ‘bilmiyoruz, hiçbir kişisel bilgiyi paylaşmıyoruz’ yanıtı verdiler. Ancak bu firmalarda çalışan bazı kişilerin bu şebekelerle birlikte hareket ettiğini düşünüyorum.”
‘Genelde bir alışveriş sitesini kullanıyorlar’
Avukat Şivan Sakman da “güvenilir” bir sitede bir ürün almak isterken benzer akıbeti yaşamış. Şivan Sakman, olayın peşine düşenlerin birçoğunun mağduriyetlerinin giderildiğini ancak diğer kesimlerin paralarının ise dolandırıcılara kaldığını söyledi. Kentteki dosyaların yüzde 40’ının IBAN dolandırıcılığı olduğunu aktaran Şivan Sakman, “Bu suçu işleyen kişiler profesyonel ve örgütlü bir şekilde hareket ediyor. Tek başlarına hareket etmiyorlar. Genelde bir alışveriş sitesini kullanıyorlar. Bir ilan vererek, ilana ulaşmak ulaşan vatandaşları kandırıp, sisteme dahil etmeye çalışıyorlar” dedi. Şivan Sakman, şunları söyledi:
“Bir ev almak isteyen bir vatandaş, ‘a’ sitesinden eve bakıyor. Ev ilanını görüyor, ancak o ilan hayali bir ilan. Vatandaş ilanda görünen numarayı arıyor ve ilandakini almak istediğini söylüyor. Dolandırıcı kişi ayrı, ilan için verilen IBAN da ayrı kişiye ait. Suç duyurusunda bulunduğu zaman ilgili numara farklı kişi ve kişilere ait oluyor. Telefonda konuştuğu yurt dışında oluyor.”
‘İnsanlar ciddi anlamda mağdur oluyor’
Şirnex genelinde binlerce dosyanın olduğuna dikkati çeken Sakman, IBAN’lı alınan kişilerin genelde maddi durumu iyi olmayan, okur yazarlığı olmayan ve 18 yaşını yeni tamamlamış gençlerden oluştuğunu söyleyen Şivan Sakman, dolandırıcılığın yarattığı sorunlara da değinerek, “İnsanlar malını mülkünü kaybedebiliyor. Ciddi anlamda mağdur oluyor. Hem psikolojik sorunlar yaratıyor hem de maddi sorunlar yaratıyor. Kişiler hacizlik duruma düşürebiliyor, boşanma arifesine gelebiliyor, evden kovuluyor. Toplum hem maddi hem manevi ciddi bir çöküntü ile karşı karşıya kalmakta.
Şivan Sakman, ayrıca şu çağrıda bulundu:
“IBAN’ını başkasına veren kişilere sesleniyoruz; lütfen IBAN’ınızı kimseye vermeyin ya da paylaşmayın.”
Haber: Azad Altay\MA
