Alevi inancında 12 hizmetten biri olan temburun inançlarındaki yerini anlatan Pir Zeynel Kete, ‘Tembur, Alevilerin direncini, inancını ve ahlaki politik duruşunu dile getirir’ dedi
Alevilikte ibadetin olmazsa olmazlarından bağlama (tembur), çalınması bilinmiyorsa bile her evin duvarında asılı bulunur. Alevi deyişleri bağlama eşliğinde seslendiriliyor. Pir Zeynel Kete, bağlamanın inançlarındaki anlam ve önemini anlattı.
Reya Haq coğrafyası olarak tanımladıkları Dersim’de ulus devletlerin kültürel olarak soykırım uyguladıklarını belirten Kete, Alevi kültürünün taşıyıcısı olan maddi manevi değerlerin ise çarmıhta can verdiğini kaydetti. Bu değerlerden birinin de bağlama (tembur) olduğunu söyleyen Kete, “Aleviler yakın bir tarihe kadar da bağlama ismini kullanmazdı. Tembur derdi. Bağlama daha çok kentleşmeyle beraber genç kuşak tarafından kullanılmaya başlandı. Tembur unutuldu” dedi.
Kete, yaşamın müzikle ilişkili olduğunu vurgulayarak, “Alevi inancında müzik ile hakka yakın olunur. Dad-didar olunur. İkrarlık verilir. Cem u civat olunur. Reya Haq Alevi toplumsallığı, müzik ile ilişkilidir. Müzik ise tembur ve zakir ilişkisiyle ete kemiğe bürünür. Zakir meydan çağrıcısıdır. Alevi inancında bütün erkanlar meydan da yapılır. Meydan hakkı var edendir” diye ifade etti.
Tembur’un aynı zamanda bir örgütlenme biçimi olduğunu söyleyen Kete şunları dile getirdi: “Zakirler, tembur eşliğinde her dönemin toplumsal hafızasını, Alevi halkının çektiği acıları, direnişi, telden tele, dilden dile, kuşaktan kuşağa taşımıştır. Bundan dolayı tembur her dönemin tanığı, sanığı ve mahkûmudur. Etkisi o denli büyüktür ki Osmanlı döneminde yasaklanması için fetvalar verilmiştir. Tembur küfrü imana sayan tek müzik aracıdır.”
Temburun Alevi inancında zalimin zulmüne karşı bir propaganda aracı olduğunu yineleyen Kete, Alevilerin direncini, inancını, mücadelesini, ahlaki politik duruşunu dile getirdiğini belirtti. Kete, Alevi inancının, toplumsal kimliğinin temburda somutlaştığını dile getirdi.
Tembur dik asılır
Kete, temburun biçimi ve asılma yöntemlerine dair de şu bilgileri paylaştı: “Tembur dik asılır. Bunun anlamı ise yapılanlara karşı dik duruşun göstergesidir. Kılıflı ve püskülü olur. Bağlamanın kılıfı genellikle siyahtır. Anlamı toplumun binlerce yıllık savaş, sürgün, katliam, şiddet ve soykırıma karşı yasta olduğu anlamına gelir. Püskülü genellikle kırmızı ya da yeşildir. Kırmızı olması kızılbaşlığa yorumlanır, yeşil ise var oluşu temsil eder.”
DERSİM
