12. Yargı Paketi’ndeki kadın ve LGBTİ+ karşıtı düzenlemeler, kadınların ve LGBTİ+ların mücadelesi sonucu geri çekilmek zorunda kaldı. Ancak hak savunucuları, iktidarın bu politikalardan vazgeçmediğini, herkes için eşit yurttaşlık hakkının hedef alındığını belirterek ortak mücadeleyi büyütme çağrısı yaptı
Duygu Kıt
Torba yasa usulüyle özellikle 2019 yılından bugüne kadınların ve LGBTİ+’ların güvence altına alınmış ya da korunmakla yükümlü birçok hakkı hedefe alındı. Son olarak 12. Yargı Paketi içerisine dahil edilmek istenen nafaka hakkı ve LGBTİ+ varoluşunu suç haline getirmeye çalışan düzenleme girişimleri büyük tepki çekerken, paketin geri çekilmesi talebiyle birçok eylem düzenlendi. Pakette yer alan düzenlemeler bu eylemler ve tepkiler sebebiyle geri çekilse de her yeni paket içeriğinde tekrar gündeme getiriliyor, buna dair ısrarın devam edeceği görülüyor. Kadın haklarına, LGBTİ+’ların varoluşuna ve çocukların üstün yararına yönelik saldırıların 13. Yargı Paketi adıyla yeniden gündeme taşınması beklenirken, İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi Genel Sekreteri Ekin Baltaş, KaosGL.org editörü Oğulcan Özgenç ve DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki, hedeflenen tabloyu gazetemize değerlendirdi.
‘İçerikler AKP’ye göre’
İlk olarak konuşan İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi Genel Sekreteri Ekin Baltaş, yargı paketleri ile temel hakların sınırlandırılmasının mümkün olmamasına rağmen toplumsal mutabakata dayanmayan bu biçime tamamen karşı olmak gerektiğini söyledi. Baltaş, paket usulünün yalnızca içerik bakımından değil, yasa yapma şekli açısından da sorunlu olduğuna işaret ederek şunları söyledi: “Bir yasa değişikliği, değişikliğin sonuçlarının enine boyuna tartışılması, alanda uzman çalışan kurumların, STK’ların, akademisyenlerin dahli ile ancak toplumsal yarara hizmet edebilir. Oysa AKP iktidarı, gündemine göre yargı paketleri dizayn ederek hiçbir uzlaşmaya dayanmayan, tamamen toplumu dizayn etmeye yönelik yargısal değişikliklere imza atıyor. Bu ısrarın nedeni aslında açık; zaten kadınların kazanılmış haklarını geriletmek isteyen bir zihniyetle karşı karşıyayız. Bu nedenle başka maddeleri de pakete ekleyerek görünmez ve tartışmalı hale gelen paketlerin içeriğini medyadan yarım yamalak öğrenmemiz, ardından bu yasalara biat etmemiz bekleniyor.”
‘Erkekliğe karşı mücadele’
Bu gündemlerle heteroseksüel ilişkilerin kutsanarak erkekliğe yüz yıl önceki itibarını iade etmenin hedeflendiğini belirten Baltaş, “Halkın gündeminde olmayan, trollerle çalışması yapılmış, LGBTİ+’lar, nafaka ‘mağduriyeti’ gibi konularla ideolojik biçimde ataerki güçlendirilmeye çalışılıyor” dedi.
Konuşmasının devamında mücadeleye dair konuşan Baltaş, “Kadınlar, LGBTİ+’lar ne yapmalı sorusunun tek cevabı şimdiye dek olduğu gibi örgütlü şekilde mücadele etmek; bizler için zaten mücadelenin dışında bir seçenek bu topraklarda hiç olmadı, bugün var olabiliyorsak, kazanılmış haklarımız, özgürlüklerimiz varsa her biri bizim mücadelemiz sayesinde kazanıldı. Yargı paketleriyle söz konusu değişikliklerin yapılması durumunda da ortaya kadınlar ve LGBTİ+’lar bakımından da daha baskıcı, erkek yanlısı, ataerkil iktidarın karşısında zayıflatan koşullar oluşacaktır, ancak bu aynı zamanda güçlü bir mücadele hakkının da örgütlenmesi anlamına geliyor. Çünkü baskı ne kadar artarsa mücadele de bu kadar artıyor, bunu hem geçmiş deneyimler hem de evrensel hak hareketlerinde de görüyoruz. Bu nedenle elbette zor günler olabilir ancak zorluk oldukça mücadelenin de var olması kaçınılmaz.” ifadelerini kullandı.
‘Paket erişim engelleriyle sürdü’
KaosGL.org editörü Oğulcan Özgenç, iktidarın söz konusu düzenlemelerden vazgeçmediğini söyleyerek, “Son olarak Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın İstanbul Barosu’nun ‘LGBTİ+ hakları insan haklarıdır’ pankartını hedef alarak LGBTİ+ karşıtı yasal düzenleme çağrısı yapması da bu niyetin sürdüğünün açık göstergelerinden biri” dedi.
Özgenç şu değerlendirmeyi yaptı: “Onur Ayı boyunca yaşananlar LGBTİ+ karşıtı politikaların yasa taslaklarıyla sınırlı olmadığını ortaya koydu. Kaos GL’nin Instagram hesabına bir kez daha erişim engeli getirildi, LGBTİ+ hakları alanında paylaşım yapan kurumların X hesapları erişime engellendi. Valilikler “genel ahlak” ve “kamu düzeni” gibi yıllardır kullanılan gerekçelerle Onur Yürüyüşlerini yasakladı; Ankara, İstanbul, İzmir ve birçok kentte barışçıl yürüyüşlere polis saldırdı, yüzlerce kişi gözaltına alındı. Bütün bunlar, iktidarın LGBTİ+’ların kamusal görünürlüğünü ve örgütlenme hakkını farklı araçlarla hedef almaya devam ettiğini gösteriyor.”
‘Ortak mücadele sürmeli’
Özgenç, meselenin 12. Yargı Paketi’nin geri çekilmiş olması değil; LGBTİ+ karşıtı politikaların bütünlüklü biçimde sürdürülmesi olduğunu vurgulayarak şunları ekledi: “Yargı paketleri sürecinde hukuk örgütlerinden barolara, insan hakları savunucularından LGBTİ+ örgütlerine kadar çok geniş bir kesimin kurduğu ortak itiraz hattı, bu düzenlemelerin geri çekilmesinde önemli rol oynadı. Hem siyasi iktidarın temsilcilerinden hem de iktidara yakın isimlerden gelen açıklamalarsa, bu hazırlıkların farklı başlıklar altında yeniden gündeme getirilmeye çalışıldığını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde benzer girişimlerin yeniden gündeme gelme ihtimali güçlü olduğu için, bu ortak mücadeleyi ve dayanışmayı korumak hayati önem taşıyor. Çünkü hedef alınan ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve herkes için eşit yurttaşlık hakkı.”
‘Sonbaharda tekrar gelecek’
DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki ise iktidarın paket girişimlerine sürekli olarak devam ettiğini ve yasaları çıkartmasa bile fiilen uygulanmasını sağlamaya çalıştığına işaret etti. Saki, iktidarın söz konusu tartışmalarla kendi yapabileceklerini meşrulaştırdığını söyleyerek, şunları söyledi: “Meclis’e gelen 12. Yargı Paketi’nde çocuk hakları, LGBTİ+ ve kadın hakları meselesindeki problemli olan bölümler yoktu. Fakat yok 10. Yargı Paketi yok 11. Yargı Paketi diyerek sürekli girişimlere devam ediyorlar. Ve her seferinde hem kadınların hem bütün toplumsal muhalefetin itirazlarıyla, feminist mücadeleyle sınırlayabildik şu ana kadar. Ama şöyle bir problem var. İktidar bunu belli konularda sürekli benzer şekilde yapıyor. Ne yapıyor? Bütün kamuoyunu LGBTİ+ varoluşunu suç sayan düzenlemeleri ve kadınların haklarını sistemli olarak tartıştırıyor. Bu tartışmalar nedeniyle kendi yapacaklarını meşrulaştırıyor ve bir de mesaj veriyor: ‘Böyle bir toplumu istiyorum, ona göre davranın.’ Aslında boşanmaları zorlaştırmak, arabuluculuk, nafaka meseleleri kendi hitap ettiği kitlesindeki kadınlar açısından da problem. Oradan da bir takım çatlak sesler geliyor. Sonuç olarak toplamında gelen itirazlarla sınırlayabiliyoruz. Ama bunu geri adım diye görmemek lazım. Çünkü biz biliyoruz ki önümüzdeki dönem sonbaharda yine bir torba yasada hiç birbiriyle alakası olmayan bir sürü maddeyi önümüze getirip, ‘zaten çoğunluk da bizde’ deyip oldu-bittiye getirebilirler.”
‘Özgürleşmek için birlik’
“Meclis’e bu kadar kapsamlı ve bu kadar ağır saldırıyla gelebilme cesaretlerini kırmamız gerekiyor” diyen Özgül Saki, şunları söyledi: “Günlük hayatın içinde kadınlar olarak şiddet, yoksullaştırma, bakım emeğinin görünmezliği boyutuyla ve sürekli bir erkeğe, babaya eşe muhtaç konumda bir kadın varlığının temsilini inşa etmeye çalıştıkları için her birine ilişkin politikamız, mücadelemiz olacak. Ama Meclis’e bu kadar kapsamlı ve bu kadar ağır saldırıyla gelebilme cesaretlerini kırmamız gerekiyor. Patriyarkaya karşı mücadele özgürleşme mücadelesinin bir parçasıdır. O yüzden mücadeleyi biraz daha derinleştirmek, biraz daha yaygınlaştırmak önemli. Aynı zamanda süreç tartıştığımız bir dönemde bu saldırıları yoğunlaştırdılar. Buna ilişkin de demeliyiz ki tüm toplumsal kesimlerin, kadınların özgürlüğü meselesi, halkların özgürlüğü meselesinden bağımsız bir mesele değil. Biz barış istiyoruz, Kürt sorununun eşit demokratik siyasal çözümünü istiyoruz ve bu askeri yöntemlerin devreden çıktığı durumlarda kadınların hayatının da birçok açıdan kolaylaşacağını biliyoruz. O yüzden bir bütün olarak özgürleşme, demokratikleşme mücadelesinin birliğini kuruyoruz. Kurmak zorundayız, ki 13. Yargı Paketi’nde bunları getirmeye cesaret edemesinler.”
